تعويذ در شعر خاقاني

Taaviz in Khaghaniʹʹs Poems

يكي از خصوصيات روح آدمي انديشيدن در باره مرگ است. انسان از مرگ مي‌ترسد و در جستجوي راه‌هاي غلبه بر آن است. حتي گفته شده است كه پيدا آمدن جاودانان اساطيرـ ايراني و غير ايراني‌ـ نتيجه ترس از مرگ است. ظهور جادوگران و كاهنان و غيب‌گويان و فال‌بينان در پاسخ به اين نياز بوده است. و نيز مي‌توان گفت كه ساده‌ترين واكنش در برابر مرگ توسل به تعويذ و حرز و تميمه است. اين مقاله بر آن است كه از انواع تعويذها در شعر خاقاني، به‌ويژه در اشعاري كه خاقاني در رثاي فرزند بيست‌ساله‌اش سروده است، سخن بگويد و چندي و چوني تعويذها را مطرح كند.

Thinking of death is a characteristic of humanʹs soul. Man is afraid of death and is after contrivances to overcome it to the extent that the appearance of Isfandiar, Garshasep, and other heroes in Iranian and non-Iranian myths are claimed to be the product of this phobia. The need to suppress the fear resulted in the appearance of priests, oracles, and fortune tellers. The simplest reaction to death is manifested in the form of resort to Taaviz (seeking refugee in God), Herz, Tamime. This article describes the types of Taaviz in Khaghaniʹs poems especially the poems sung in memory of his 20 year old son. Furthermore, the qualities of the Taaviz will be discussed.