تعيين شاخص هاي تحمل به خشكي در نخود زراعي تحت شرايط استرس كم آبي انتهاي فصل رشد

Defining Selection Indices for Drought Tolerance in Chickpea Under Terminal Drought Stresses

به منظور ارزيابي شاخص‌هاي تحمل به خشكي در لاين هاي پيشرفته نخود، 49 ژنوتيپ با استفاده از طرح بلوك هاي ناقص در دو سطح آبياري مناسب و محدود شده در ايستگاه تحقيقات ديم خراسان شمالي مورد بررسي قرار گرفتند. در هريك از دو محيط، براي هر ژنوتيپ صفات مورفولوژيك و فنولوژيك، عملكرد و اجزاي آن اندازه گيري شدند. تجزيه واريانس اختلاف معني داري را بين ژنوتيپ ها در هر يك از دو محيط نشان داد. با بررسي شاخص هاي تنش خشكي و نتايج حاصل از تجزيه باي‌پلات لاين هاي FLIP 01-64C، SEL93TH24469 و FLIP 98-38C به عنوان متحمل‌ترين ژنوتيپ‌ها و FLIP 93-255C به عنوان حساس‌ترين لاين شناخته شدند. همچنين تجزيه باي پلات نشان داد كه شاخص‌هاي STI، GMP، HARM و MP بهترين شاخص‌هاي تحمل به خشكي بوده اند. تجزيه كلاستر بر اساس شاخص‌ها نيز ارقام را به سه گروه تفكيك نمود كه بيشترين تحمل به خشكي مربوط به دومين خوشه بوده است.

In order to assess the drought stress indices in chickpea elite lines, forty-nine genotypes were evaluated using an incomplete block arrangement in two well watered and deficit irrigation conditions including 60 and 120 mm evaporation based on class A pan at the Northern Khorasan Rain- Fed Research Station. Different phonological and morphological traits, as well as yield and its components were recorded. Analysis of variance indicated significant differences among the genotypes. The results of drought stress indices and biplot analysis suggested that genotypes SEL93TH24469, FLIP 01-64C and FLIP 98-38C were the most tolerant lines and FLIP 93-255C was the most susceptible one. Biplot analysis also showed that HARM, GMP, STI and MP selection indices were the best to identify drought tolerant genotypes. Cluster analysis separated the genotypes into three groups. Genotypes in cluster II had highest tolerance to drought stress.