تحليل محتواي صفحات و گروه‌هاي شبكه اجتماعي فيس‌بوك با نظريه حوزه عمومي هابرماس

Content Analysis of Pages and Groups of Facebook Social Network Using Habermasʹʹ Theory of the Public Sphere

همراه با توسعه و گسترش ارتباطات كامپيوتري و دسترسي روزافزون مردم جوامع مختلف به اينترنت و شبكه‌هاي اجتماعي مجازي، كوشش‌هاي نظري بسياري صرف يافتن الگوهاي مناسب براي مطالعه اينترنت و تاثيرات سياسي و اجتماعي آن گرديد. در جريان اين تلاش‌ها مفهوم حوزه عمومي در چارچوب نظريه هابرماس جايگاه برجسته‌اي يافته است. بر اين اساس، از گروه‌ها و صفحاتي كه كاربران ايراني در شبكه اجتماعي فيس‌بوك تشكيل داده‌اند، 10 مورد طبق نمونه‌گيري هدفمند با استفاده از روش تحليل محتواي كيفي مورد مطالعه قرار گرفتند. يافته‌هاي پژوهش حاكي از آن است كه اگرچه فيس‌بوك در بين كاربران ايراني منجر به افزايش دسترسي به اطلاعات شده است، اما توليد بيش از حد محتوا در نهايت منجر به چندپاره و متكثر شدن واقعيت‌ مي‌شود. به‌عبارتي ما در گروه‌ها و صفحات ايراني حاضر در فيس‌بوك با همهمه‌اي مواجه هستيم كه در آن كسي صداي ديگري را نمي‌شنود. بنابراين توليد صرف اطلاعات نمي‌تواند كمكي به شكل‌گيري حوزه عمومي سايبر نمايد. همچنين اگر چه فيس‌بوك به مردم فرصت مي‌دهد تا به طور برابر در گفتگو ابراز وجود كنند اما در گروه‌ها و صفحات ايراني به ندرت گفتگو شكل مي‌گيرد، حتي در مواردي كه گفتگو شكل مي‌گيرد در اين گفتگوها به ندرت بحث منطقي در مي‌گيرد و دسترسي به اجماع يا توافق غير‌ممكن به‌نظر مي‌رسد. در نهايت بايد گفت كه فيس‌بوك اگر چه ظرفيت‌هايي براي احيا حوزه عمومي داراست اما در عمل نتوانسته به ايجاد حوزه عمومي بينجامد.