پهنه‌بندي خطر سيلاب شهري با استفاده از GIS و فرايند تحليل سلسله مراتبي فازي (مطالعه موردي: تهران)

Urban Flood Hazard Zonation Using GIS and Fuzzy-AHP Analysis (Case study: Tehran city

شتاب شهرنشيني و روند رو به گسترش گرمايش جهاني اهميت پرداختن به مسيله سيلاب‌هاي شهري را بيش از پيش نمايان مي‌كند. تهران به‌تازگي تحت تاثير سيلاب و خسارت‌هاي ناشي از آن قرار گرفته است. بارندگي با شدت بالا و رشد و توسعه بي‌رويه شهر و شبكه ناكارآمد زهكشي از دلايل اصلي اين امر به شمار مي‌روند. اين تحقيق رويكرد كارآمدي را در ارزيابي خطر سيل تهران به كار مي‌گيرد. هدف اين مطالعه توسعه پهنه‌بندي خطر سيل شهري بر پايه آناليز تصميم‌گيري چندمعياره و سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) است‌‌. اين مدل با استفاده از 5 معيار فاصله از شبكه زهكشي، تجمع جريان، شيب، ارتفاع و اراضي ساخته‌شده و ساخته‌نشده توسعه يافت. از روش ‌فرايند تحليل سلسله مراتبي فازي (Fuzzy AHP) باكلي به‌مثابه يكي از كارآمدترين سيستم‌هاي تصميم‌گيري چندمعياره استفاده شد. در اين روش براي مقايسه زوجي گزينه‌ها از اعداد فازي و براي به دست آوردن وزن‌ها و ارجحيت‌‌ها از روش ميانگين‌‌گيري هندسي استفاده مي‌شود، زيرا به سادگي به حالت فازي قابل تعميم است. نقشه خطر نهايي با اعمال وزن‌هاي معيار‌ها و هر يك از طبقه‌هاي آن‌ها در GIS به دست آمد. نقشه خطر سيل شهري نشان مي‌‌دهد كه آبراهه‌ها و حريم آن‌ها، همچنين نواحي مركزي تا جنوب شهر بيشترين پتانسيل را براي سيل‌خيزي دارند.

Accelerated process of urbanization and global warming make urban flood one of the most important issues in urban planning. Tehran recently has been affected by the flooding and its damages. High intensity rainfall and uncontrolled urban development and main inefficient networks of drainage system are the main reasons. This research uses an efficient approach for flood hazard assessment in Tehran city. This study is to develop an urban flood hazard zonation based on multi-criteria decision analysis and GIS. This model was developed using the following five criteria: distance to the drainage network, flow accumulation, slope, height, and built or not built land areas. Fuzzy Analytical Hierarchy Process (Fuzzy AHP) method as one of the most efficient multi-criteria decision-making systems was used for this study. The final hazard map obtained using the weights of criteria and each of their classes in GIS. Urban flood hazard maps indicate that the waterways and their privacy and central to the southern city area have the highest potential of overflowing and flood rise.