زمينه‌يابي تجارب تفسيري (دعا، استخاره، روياي صادقه، لقمه حلال، چشم‏زخم) از دريافت‌هاي معرفتي در اقشار مردم كاشان

The Prevalence of Interpretive Experiences (Personal Prayer, Bibliomancy, True Dream, Honesty Penny, and Evil Eye) of Cognitive Perceptions in Classes of Kashan’s People

اصطلاح تجربه ديني را نخستين ‏بار شلاير ماخر، در قرن هجدهم، در غرب به‏كار برد. اين اصطلاح انواع مختلف تجربه‏هاي ديني (تجربه شبه حسي، تجربه وحياني، تجربه احياگر، تجربه عرفاني، تجربه رباني يا قدسي، و تجربه تفسيري) را فرا مي‏گيرد. تجربه تفسيري تجربه‏اي است كه ديني‌بودن آن به واسطه برداشت ديني از رويدادي است كه شخص صاحب تجربه بر اثر اعتقادات ديني خود به آن مي‏رسد و پس از روبه‏روشدن با آن، آن را با چهارچوب شناختي ديني خود تفسير و تبيين مي‏كند. تجارب تفسيري رايج ميان شيعيان ايران شامل دعاي شخصي، استخاره، روياي صادقه، پيامدهاي لقمه حلال، و چشم‏زخم مي‏شود. هدف اين جستار شناخت انواع دين‏داري و تجارب ديني شيعيان ايران و بررسي تاثير تجربه تفسيري در حيات اجتماعي و فردي آن‏هاست. اين مقاله ضمن تبيين مباني نظري تجربه‏هاي ديني، به بررسي زمينه‏ها، گونه‏ها، و ميزان باور و پاي‌بندي مردم كاشان به دعا، استخاره، روياي صادقه، و چشم‏زخم پرداخته است. نتايج اين تحقيق، با نمونه آماري 362 نفر، نشان داد كه زنان از بين تجارب مذكور به دعا و روياي صادقه بيش‏تر از مردان اعتقاد دارند، ولي اعتقاد زنان و مردان به استخاره و لقمه حلال تفاوتي با هم ندارد. همچنين بين بالارفتن تحصيلات و باورهاي مذكور رابطه معكوسي برقرار است.