استعاره اسامي خاص در زبان فارسي

Proper name metaphor in Persian language

- هنوز هم مجرده، دنبال آلن دلُن ميگرده! - يك ليلي و مجنوني اند كه نگو! - چيه؟ رابين هود محل شدي؟ - خيلي ادعاش ميشه، خيال كرده آرنولده! اين جملات و جملاتي مشابه آنها را شايد بارها شنيده باشيم و يا خودمان از آنها استفاده كرده باشيم. اگرچه استفاده از اسامي خاص به صورت استعاري امري رايج است اما عبارتهاي استعاري حاوي اسامي خاص به ندرت مورد مطالعه قرار گرفته اند و تا جايي كه مي‌دانيم در فارسي به اين نوع استعاره پرداخته نشده است. براي اولين بار ليونل وي (2004) مقاله اي در مورد استعاره اسامي خاص نوشت و در آن توضيح داد كه استعاره اسامي خاص در چارچوب پيشنهادي ليكاف براي استعاره يعني مدل انطباقي، قابل توجيه نمي‌باشد و مدل ميان طبقه اي گلوكسبرگ و كيسر (1990) در اين زمينه كارآمدتر عمل مي‌كند. در اين مقاله به مقايسه اين دو مدل در بررسي استعاره اسامي خاص مي‌پردازيم و نكاتي چند، در مورد اين استعاره در فارسي را متذكر مي‌شويم.

The phenomenon of proper name metaphor is common in the majority of languages. But it seems that it has not been discussed in different languages as well as Persian. For the first time Lionel Wee (2004) introduced it in his article and discussed that it can be studied based on class-inclusion model in cognitive linguistics. In this article we try to prove that this kind of metaphor accords more with this model than with correspondence model of Lakoff (1980). It doesn’t mean that the correspondence model is not valid in this regard, but we argue that depending on the nature of this kind of metaphor, class- inclusion model can explain some of its characteristics better than the other model.