چهار روايت در فهم معناي مطالعات ميان‌رشته‏اي

Four Narrations of Understanding the Interdisciplinary Studies

آيا مطالعات ميان‌رشته‏اي در دوران معاصر از برداشت يكساني برخوردار بوده و معناي واحدي براي آنها متصور است؟ امروزه در باب ضرورت مطالعات ميان‌رشته‏اي تقريباً اجماع قابل قبولي در ميان متفكران و صاحب‏نظران وجود دارد. برخلاف چند دهه قبل ديگر نمي‏توان از استقلال حوزه‏هاي علوم انساني سخن گفت. اين حوزه‏ها به‏شدت به‏هم پيچيده‏اند و لذا بحث ميان‌رشته‏اي بحث عام و متعارفي شده است. در اين راستا روايت‏هاي متعددي در باب معناي مطالعات ميان‌رشته‏اي وجود دارد. يك روايت در جست‏وجوي فاكت مي‏كوشد. شيوه علمي فرانسيس بيكن، اصول و پايه‏هاي انقلاب رفتاري و الگوي رفتاري در علوم انساني را مي‏توان در اين روايت قرار داد. روايت ديگر در جست‏وجوي نقد است. متفكراني چون هربرت ماركوزه، يورگن هابرماس را در اين رويكرد مي‏توان جاي داد. روايت سوم در جست‏وجوي معناست. ساختارگرايي فرانسه، هرمنيوتيك و پديدارشناسي درون اين رهيافت قابل بررسي هستند. و بالاخره روايت چهارم در جستجوي روايت است. پساساختارگرايي، ژاك دريدا، ميشل فوكو و ژان فرانسوا ليوتار در اينجا قابل بحث هستند. با توجه به اهميت اين رويكردهاي كلان و بنيادين در شناخت مطالعات ميان‌رشته‏اي اين مقاله مي‏كوشد پرتوي بر برخي زواياي اين رويكردها بيفكند تا امكان بهره‏گيري از آنها براي شناخت جايگاه مطالعات ميان‌رشته‏اي در ايران بيابد.

Does everyone have the same understanding of interdisciplinary studies? Today, there is almost consensus among scholars and pundits on the necessity of interdisciplinary studies. Unlike a few decades ago, there is no longer interest of independence of the humanities areas. These areas are complex, and therefore interdisciplinary debates changed to public discourse. In this regard, there are several narrations about the meaning of interdisciplinary studies. One of them is trying to seek facts. Francis Baconʹs scientific method i.e. basic principles of revolutionary behavior in the humanities, can be considered in this narration. Another narration is seeking criticism. Thinkers such as Herbert Marcuse, Jürgen Habermas involved in this approach. The third narration is searching for meaning. French structuralism, Hermeneutic and phenomenology are investigated within this approach. Finally, the fourth narration seeks narration. Poststructuralist, such as Jacques Derrida, Michel Foucault and Jean-Francois Lyotard have this approach. Given to these macro and fundamental approaches that recognize the importance of interdisciplinary studies, this paper attempts to shed light on some aspects of these approaches enabling them to identify the position of interdisciplinary studies in Iran.