تخمين توزيع عيار مس با استفاده از تخمينگر غيرخطي كريجينگ انفصالي مطالعه موردي: معدن مس سونگون

Estimation of Copper,s Grade Distribution Using Disjunctive Kriging Nonlinear Estimator, Case study : Sungon Mine

چكيده يكي از روش‌هاي تخمين در صنعت معدن، استفاده از روش‌هاي زمين آماري است. نقطه قوت روش‌هاي زمين آماري، علاوه بر پشتوانه رياضي، نتايج مطلوبي بوده است كه در كاربردهاي عملي آن در خلال دهه هاي گذشته مشاهده شده است. با اين وجود در بين روش‌هاي زمين آماري نيز، انتخاب روش مناسب از اهميت خاصي برخوردار است. يكي از مواردي كه مورد توجه كاربران عادي زمين آمار واقع نمي شود، عدم توجه به شرايط كارايي زمين آمار خطي مي باشد. تخمين ذخاير قابل بازيابي، تخمين بخشي از ذخيره كه بالاي عيار حد مشخصي قرار دارد و محاسبه منحني عيار-تناژ كه داراي تابع انتخاب غير خطي مي باشند، از اين دسته اند؛ به همين دليل لزوم به كارگيري روش‌هاي زمين آماري غير خطي مشاهده مي شود. يكي از توانمندترين روش‌هاي تخمين غير خطي استفاده از روش كريجينگ انفصالي است. دليل عدم توجه به اين روش، رياضيات پيچيده و عدم دسترسي به اين تخمينگر در نرم‌افزارهاي معمول مي باشد. اساس اين روش متكي بر استفاده از چندجمله‌اي‌هاي هرميتي و مدل ايزوفاكتوريل است. در اين روش براي تخمين نقاط مجهول، با توجه به هيستوگرام داده-هاي اوليه ضرايب چندجمله اي هاي هرميتي محاسبه و مقدار چندجمله‌اي هاي هرميتي در نقاط مجهول تخمين زده مي شود. در نهايت از تركيب خطي ضرايب مربوط به چندجمله‌اي‌هاي هرميتي و مقدار تخميني چندجمله‌اي‌هاي هرميتي در نقاط مجهول، مقدار متغير مورد نظر به دست مي آيد. در اين مقاله با استفاده از كد نويسي روش كريجينگ انفصالي، توزيع عيار مس در كانسار مس پورفيري سونگون، مدل سازي و نتايج آن با نتايج تخمين به روش كريجينگ مقايسه شد. با توجه به مطالعات انجام‌شده قسمت هاي شمال غربي و جنوب غربي معدن از عيار پايين تر و قسمت مركزي معدن داراي عيار بالاتري نسبت به ديگر قسمت هاي معدن مي باشند. همچنين نرمال سازي و تبديل معكوس داده ها به وسيله چندجمله اي هاي هرميتي از قابليت بالايي برخوردار مي باشد. استفاده از اين روش معايب روش كريجينگ از جمله هموارسازي و عدم توانايي در تخمين توابع غير خطي را مرتفع مي‌كند.