ارزيابي مقاومت به بيماري زنگ زرد در برخي لاين‌هاي پيشرفته گندم

Evaluation of Resistance to Yellow Rust in some Wheat Advanced Lines

فاكتورهاي بيماريزايي سه جدايه زنگ زرد گندم Puccinia striiformis f.sp. tritici، از مناطق اردبيل، زرقان و ساري با استفاده از ارقام افتراقي و متمايز‌كننده زنگ زرد تعيين شد. به منظور ارزيابي مقاومت به زنگ زرد، 44 لاين پيشرفته گندم همراه با رقم بولاني به عنوان شاهد حساس در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار كشت و در مرحله گياهچه‌اي در گلخانه با پاتوتيپ‌هاي 6 E 6A+، 6 E 150A+ و 198 E 150A+ به طور جداگانه مورد ارزيابي قرار گرفتند. اجزاي مقاومت شامل دوره كمون و تيپ آلودگي ثبت شد. نتايج تجزيه واريانس نشان داد كه بين لاين‌هاي گندم براي هر دو صفت تيپ آلودگي و دوره كمون اختلاف معني‌داري در سطح احتمال 1% وجود داشت. در تجزيه كلاستر، لاين‌هاي شماره 16، 18، 20، 22، 29، 30، 31، 40، 41، 42، 43 و 44 كه در يك گروه قرار گرفتند نسبت به همه پاتوتيپ‌ها مقاومت كامل نشان دادند و با احتمال زياد داراي ژن (هاي) مقاومت از نوع گياهچه‌اي هستند. مي‌توان از اين لاين‌هاي داراي مقاومت مرحله گياهچه‌اي در برنامه‌هاي به‌نژادي در كنار ژن‌هاي مقاومت مرحله گياه كامل استفاده كرد. در بررسي ژنتيك مقاومت، با مقايسه واكنش اين لاين‌ها و لاين‌هاي ايزوژنيك نسبت به جدايه‌ها، احتمال وجود برخي ژن‌هاي مقاومت در لاين‌ها تفسير شد.

Virulence factors of three isolates of Puccinia striiformis f.sp. tritici collected from Ardebil, Zarghan and Sari were determined using yellow rust differential set and near isogenic lines. To evaluate resistance of wheat genotypes to three races 6 E 6A+, 6 E 150A+ and 198 E 150A+ of yellow rust, forty five advanced lines were investigated, using a randomized complete block design with three replications at seedling stage in greenhouse. Resistance components including latent period and infection type were recorded. Analysis of variance showed a significant difference at 1% probability level among the lines for both infection type and latent period. Lines no. 16, 18, 20, 22, 29, 30, 31, 40, 41, 42, 43 and 44 exhibited complete resistance to all races indicating the presence of seedling genes in these lines. With comparison of reactions of these lines and near isogenic lines to the races, the possibility of presence of some resistance genes in the test lines was postulated. Seedling resistance sources found in the present study can be used in combination with adult plant resistance in wheat breeding programs.