تحليل فضايي مسجد الحرام؛ رويكردي ميان‌رشته‌اي

مكان‌هاي ديني همواره از اهميت ويژه‌اي در ميان مومنين برخوردارند اين اهميت هم ناشي از باور مومنامه افراد است و هم به دليل ساختار خاص فضايي، معاني، نشانه‌ها و نمادهايي است كه در اين مكان‌ها وجود دارد. تحليل فضايي اين مكان‌ها از منظري برون ديني بيانگر وجوهي از چگونگي تاثير و تاثر پيروان آن دين در تعامل با اين مكان‌ها است. چنانكه مي‌توان شاخص‌هاي مشتركي از مكان‌هايي ديني ارايه كرد. نظير :باشكوه بودن سازه‌ها، بلند بودن سقف‌هاي، بكارگيري اوج هنر انساني در كليه زمينه‌ها، وجود مناسك خاص در اين مكان‌ها. اهميت اين مكان‌هاي مقدس به اندازه‌اي است كه تداوم اديان بدون آن در طول تاريخ ناممكن بوده است. لذا تحليل فضايي اين مكان‌هاي ويزه به شناخت دو سويه مكان (فضا) و انسان،كمك مي‌كند. مسجدالحرام به عنوان تنها قبله مسلمانان و مهمترين بناي جهان اسلام داراي اشتراكات و تفاوتهايي با ساير بناهاي مهم اديان ديگر است. از آن جمله تفاوت‌هاي قابل تامل، سادگي بيش از اندازه در مقابل شكوه بيروني سازه‌ها مشابه، پرهيز از هرگونه هنر نمايي و عدم بهره‌گيري از ذوق و خلاقيت انساني در موارد مشابه است. تحليل فضايي اين مسجد بيانگر نوعي فشردگي جهان‌بيني اسلامي در باره خداوند، انسان‌، هستي، زندگي، مرگ و روابط پيچيده ميان اين مفاهيم و واژه‌هاي بنيادين حيات آدمي است.