استعاره و فرهنگ: رويكردي شناختي به دو ترجمه رباعيات خيام

Metaphor and Culture: A Cognitive Approach to the Two Translations of Khayyam’s Quatrans

پديده استعاره و ويژگي هاي فرهنگي آن يكي از مشكلات اساسي فراروي نظريات ترجمه است. ترجمه‌پذيري استعاره هميشه نسبتي معكوس با فرهنگ داشته است. هدف اين پژوهش بررسي رابطه استعاره و الگوهاي فرهنگي در فرايند ترجمه استعاره است. در اين راستا سه رباعي خيام را انتخاب كرديم و ترجمه هاي انگليسي و كردي آن‌ها را بررسي كرديم. نتايج پژوهش نشان مي دهد كه مترجمان بيشتر در ترجمه استعاره هاي وابسته به الگوهاي فرهنگي مشترك موفق بوده‌اند و استعاره هاي وابسته به الگوهاي غير‌ مشترك در متون مقصد بازآفريني نشده اند؛ به همين دليل مي توانيم شرايط انطباق يكسان و متفاوت در مدل ترجمه مندلبليت را به‌ترتيب مرتبط با الگوهاي مشترك و غير مشترك فرهنگي بدانيم.

Metaphor and its cultural specific attributes in translation is one of the main challenges in translatology. Translatability of metaphor is reduced due to its cultural impediments. This paper aims to investigate the relationship of metaphor to cultural models in translation. Three quatrains by Khayyam and their English and Kurdish translations were investigated. The results showed that the translators have succeeded in achieving equivalency when the metaphors are based on common cultural models, while the metaphors of uncommon cultural models are not properly transmitted. So the same mapping condition of Mandelblit’s theory is due to common cultural models, and different mapping condition is due to uncommon cultural models.