مقايسه ويژگي هاي آناتوميكي چوب سه گونه از افدراهاي ايران (Ephedra procera و Ephedra strobilacea ،Ephedra intermedia)

Comparative wood anatomy of three Ephedra species (Ephedra procera, Ephedra strobilacea and Ephedra intermedia) of Iran

ارمك ها (ريش بز) يا افدراها ازجمله گونه هاي بومي رويشگاه ايران و توراني هستند كه تاكنون ويژگي هاي آناتوميكي و فيزيكي آنها مورد مطالعه قرار نگرفته است. بدين منظور چوب تنه سه گونه ارمك ميانه (Ephedra intermedia)، ارمك ريش بز (Ephedra major) و ارمك بياباني يا ارمك آسياي مركزي (Ephedra strobilaceae Bge.) از مناطق كويري استان يزد جمع-آوري و ويژگي هاي آناتوميكي و فيزيكي آن مورد مطالعه قرار گرفت. نتايج نشان داد كه سه گونه از افدراهاي ايران نظير ساير گونه هاي افدراهاي جهان از سه جز آناتوميكي: آوند، تراكييد و فيبر برخوردارند و روي ديواره بعضي از آوندها پونكتواسيون هاي بزرگ شبيه پونكتواسيون هاي تراكييدي وجود دارد كه حد واسط بودن بازدانگان و نهاندانگان كه توسط ديگر محققان پيشنهاد شده است را قوت مي بخشد. از مهمترين ويژگي هاي آناتوميكي افدراهاي ايران مي توان به دواير رويشي واضح و دندانه‌دار، اشعه هاي چوبي بلند و بسيار ناهمگن و دريچه ‌هاي آوندي مشبك آنها اشاره كرد. البته بين سه گونه از افدراهاي ايران تفاوت آناتوميكي كه موجب شود تا سه گونه از يكديگر مورد شناسايي قرار گيرند مشاهده شد. ميانگين ويژگي‌هاي فيزيكي (دانسيته‌هاي خشك و تر، هم‌كشيدگي‌ و واكشيدگي) چوب افدراهاي با يكديگر تفاوت معني‌داري نداشته ولي ميانگين هم‌كشيدگي و واكشيدگي در جهت شعاعي نسبت به جهت مماسي بيشتر بود.