تاثير تنش گرمايي بر محصول مركبات در جنوب ايران

The Effects of Heat Stress on Citrus Crops in Southern Provinces

رشد مركبات مانند هر محصول ديگر، به ميزان زيادي به دما وابسته است. اكثر واريته هاي مركبات، دماهاي به طور نسبي بالا را تحمل مي كنند اما افزايش ناگهاني دما همراه با رطوبت نسبي پايين اكثر مواقع براي ميوه هاي جوان خطرناك است. از نقطه نظر كاهش محصول، افزايش ناگهاني دما به بالاتر از حد نرمال در خلال دوره بستن ميوه و يا كمي بعد از آن، بيشترين خسارت را ايجاد مي كند. مركبات محصول نيمه گرمسيري بوده و آب و هواي جنوب كشور براي كشت آن مناسب است. گرماي بالاتر از 40 تا 45 درجه سيلسيوس به همراه كاهش رطوبت هوا به ميزان20% و كمتر سبب ريزش برگ ها، كم آبي در اثر افزايش تنفس و كاهش كيفيت ميوه مي شود. چنانچه عوامل فوق تواماً در يك روز رخ بدهد، آن روز بر حسب تعريف به عنوان روز بحراني يا شديداً بحراني ناميده مي شود. در اين بررسي وضعيت اقليمي استان‌هاي خوزستان، هرمزگان، بوشهر و سيستان و بلوجستان كه از نظر كشت مركبات داراي اهميت است بررسي شده و با به كارگيري داده هاي روزانه دما و رطوبت نسبي تعداد روزهاي بحراني و شديداً بحراني در مقطع دهه محاسبه شده است. ميانگين تعداد روزهاي بحراني در بيشتر نواحي استان خوزستان بيش از 28 روز در سال است. بيشترين تعداد اين روزها در استان هرمزگان در ناحيه ميناب 10 روز، در بوشهر در ناحيه كنگان جم 14 روز، و در سيستان و بلوجستان در ناحيه ايرانشهر 24 روز محاسبه شده است. تعداد اين روزها در محدوده مورد مطالعه به صورت نقشه ارايه شده است كه مي تواند در تصميم گيري براي گسترش كشت اين محصول مفيد باشد.