شگردهاي طنزآفريني خاقاني

Khaghani’s satirizing Techniques

در پژوهش حاضر، با رويكرد طنز سنّتي و با توجه به تلقّي قدما از مفهوم طنز، به سراغ آثار خاقاني ـ به‌خصوص ديوان او ـ رفته‌ايم. ابتدا در مبحثي كلّي، نظر وي و چگونگي برخوردش را با اين مقوله مطرح كرده‌ايم. مبحث اصلي‏‏، شگردهاي طنزآفريني خاقاني است؛ زيرا او براي ايجاد طنز، با توجّه به فضايي كه پيش رو دارد و نيز به منظور استواري سخن، از شيوه‌‌ها و شگردهاي ويژه‌‌اي استفاده مي‌‌كند؛ اين نكته در نمونه‌‌هاي بررسي‌شده، كاملاً آشكار است. ما هر كدام از اين شگردها را نشان داده‌‌ايم و با توجّه به ميزان اهمّيّت و ميزان كاربردشان به آنها پرداخته‌‌ايم. ازآنجاكه امكان بررسي جداگانه و مفصّل نمونه‌هاي مختلف وجود ندارد، در بيشتر اشعار مورد نظر، به ذكر يك يا چند بيت، بسنده شده است.

Satire shares such common ground with other types of humor like lampoon and farce that it is very unlikely to consider an exact borderline between them. Moreover, satirists do not agree with each other on this realm. Adopting such an approach, in present article, we consider the Khaghani’s works, especially his Divan, and evaluate his attitudes about Satire regarding his poems. Nonetheless, the main part of our discussion is based on Khaghani’s techniques of satirizing because he used specific methods to create satire, depending on the atmosphere and conditions he confronted to and also for the sake of the stability of his words. Since it is impossible to investigate various examples separately and minutely, it sufficed to mention just few verses.