بررسي اثرات ضد قارچي تعدادي عصاره‌ گياهي بر رشد ميسيليومي Sclerotinia sclerotiorum قارچ عامل پوسيدگي يقه توتون

Antifungal activity of some plant extracts on mycelial growth of Sclerotinia sclerotiorum, the causal agent of tobacco collar rot

قارچ‌ پوسيدگي يقه توتون از عوامل مهم بيماري‌زاي گياهي مي باشد كه در تمام نقاط دنيا پراكنده بوده و مي‎تواند موجب خسارت محصول در كشورهاي توليدكننده توتون گردد. مديريت اين عامل بيماري‌زا با استفاده از سموم شيميايي، تناوب زراعي، ارقام مقاوم، كنترل بيولوژيك و هم‎چنين عصاره‌هاي گياهي و روغن‌ها انجام مي‌شود. عصاره‌هاي گياهي براي مديريت اين عامل بيماري ارجحيت دارد، زيرا سموم شيميايي گران قيمت بوده و مصرف آن ها آلودگي زيست محيطي به همراه دارد. اين تحقيق با هدف بررسي اثر بازدارندگي عصاره‌هاي مختلف تعدادي گياه دارويي در رشد قارچ‌ عامل پوسيدگي يقه توتون در آزمايشگاه و انتخاب حلال مناسب براي عصاره‌گيري انجام شده است. در اين تحقيق عصاره‌ نه گونه گياهي با استفاده از حلال‌هاي آب، استون، هگزان، اتانل و متانول استخراج شده و فعاليت ضد قارچي آن ها در شرايط آزمايشگاه روي قارچ‌ عامل پوسيدگي يقه توتون در مركز تحقيقات‌ و آموزش تيرتاش در سال 1391 بررسي شد. آزمايش به صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه عامل و پنج تكرار انجام شد. عامل اول عصاره گياهي شامل نه گونه گياهي، عامل دوم حلال در پنج سطح (آب، استن، هگزان، اتانول و متانول) و عامل سوم غلظت (0، 1000 و 2000 پي پي ام) در نظر گرفته شد. بررسي حداقل غلظت بازدارندگي عصاره‌هاي گياهي با استفاده از روش اختلاط با محيط كشت انجام شد. نتايج نشان داد كه عصاره گياهان نعناع گربه‌اي، توتون، آويشن كوهي، رازيانه، زوفا و بادرنجبويه پرپر اثر بازدارندگي خوبي بر رشد قارچ‌ مورد بررسي در اين مطالعه داشتند. بيشترين اثر بازدارندگي مربوط به عصاره استخراجي با حلال متانول بود. هم‎چنين حداقل غلظت بازدارندگي عصاره متانولي توتون، نعناع گربه‌اي، آويشن كوهي، رازيانه، بادرنجبويه پرپر و زوفا بر قارچ‌هاي بيماري‌زاي مورد بررسي 5/1، 5/1، 2، 3، 3 و 5/2 ميلي‎گرم بر ميلي ليتر بدست آمد.

Fungal soilborne pathogens of tobacco are important phytopathogens distributed worldwide and can cause yield losses in tobacco growing countries. The managment of fungal soilborne pathogens are accomplished using chemical pesticides, crop rotation, resistant varieties, biological control, plant extracts and oils, etc. Application of plant extracts is preferable for management of this disease because chemical pesticides are expensive and pollute the environment. In order to evaluate in vitro inhibitory effects of some medicinal plant extracts on growth of Sclerotinia sclerotiorum, the causal agent of tobacco collar rot, and selection a suitable extract solvent, an experiment was carried out as factorial based on a completely randomized design with five replications in Tirtash Research and Education Center laboratory in 2012. Factors were crude extracts at nine levels (extracts of nine plant species), solvent at five levels (water, acetone, hexzan, ethanol and methanol) and cocentration at three levels (0, 1000 and 2000 ppm). The minimum inhibitory concentration of each extract was determined by agar diffusion method. Results indicated remarkable antifungal activity of crude extracts of tobacco, catmint, thyme, fennel, hyssop and badrashbi on Sclerotinia sclerotiorum. Methanol was the best solvent to extract antifungal compounds. Minimum inhibitory concentration of methanol extract of tobacco, catmint, thyme, fennel, badrashbi and hyssop were equal to 1.5, 1.5, 2, 3, 3, and 2.5 mg.ml-1, respectively.