ژيوشيمي و تعيين خاستگاه ماگماي كانسار مس پورفيري هفت‌چشمه، آذربايجان شرقي

Geochemistry and Origin of Haftcheshmeh Cu-Porphyry Deposit Magma, ‎East-Azerbaijan, Iran ‎

كانسار مس پورفيري هفت‌چشمه در 28 كيلومتري شمال شهرستان ورزقان در استان آذربايجان شرقي قرار دارد. بيشتر سنگ‏‎هاي منطقه به سن اليگوميوسن و دربردارنده توده‌هاي نفوذي ‏كوارتزديوريتي تا گرانوديوريتي به‌شدت دگرساني هستند كه دايك‎هاي آندزيتي بدون كاني‏‎سازي اين واحدها را قطع كرده است. هدف اصلي اين پژوهش مطالعه ژيوشيمي و تعيين ‏خاستگاه ماگماي كانسار هفت‌چشمه است. بررسي روند تغييرات اكسيد عناصر اصلي در نمونه‌ها، بيانگر پيوستگي طيف تغييرات سنگ‎شناسي و منشا يكسان توده‏‎ها در منطقه است. از ‏سوي ديگر روند تغييرات عناصر سازگار و ناسازگار نمونه‌ها بيانگر تبلور تفريقي نمونه‌ها و آلايش يا آغشتگي با پوسته بالايي است.‏‎ ‎در نمودارهاي عنكبوتي تهي‌شدگي ماگما از عناصر ‏Ti، ‏‎ NbوSr ‎‏ و غني‌شدگي از عناصر ‏K، ‏Th‏ و ‏Rb‏ ديده مي‌شود. غني‎‏‌شدگي نمونه‌ها از ‏LILE‏ و تهي‏‎شدگي از ‏HFSE‏ همانند فعاليت ماگمايي نوع ‏I‏ در كمان‌هاي آتشفشاني (‏VAG‏) ‏است. از سوي ديگر نمودارهاي تعيين محيط زمين‌ساختي رسم‎شده نيز نشان از وابستگي توده هفت‌چشمه به فعاليت ماگمايي نوع ‏I‏ در كمان‌هاي آتشفشاني كناره قاره‌ها دارد.‏‎ ‎تركيب ‏شيميايي بيوتيت‌ها نيز منشا كالك‌آلكالن ماگماي كانسار هفت‎چشمه را تاييد مي‌كند.‏

The Haftcheshmeh Porphyry copper deposit is located 28km north of Varzaghan (East -Azerbayjan province). It is associated with ‎quartzdioritic to granodioritic intrusive of Oligo- Miocene ages, which are intensively altered. The porphyritic bodies are intruded by a series ‎of barren andesitic dykes. The principal aim of this paper is to consider the geochemistry and the origin of magma. Trends of major and trace ‎elements indicate a continuous compositional range and a comagmatic origin for these rocks. However, trends of compatible-incompatible ‎elements indicate the important role of fractional crystallization and contamination of the magma with upper crust in genesis of these rocks. ‎Depletion in Ti, Nb and Sr and enrichment in K, Th and Rb are obvious in spider diagrams of these samples. The enrichment in LILE and ‎depletion in HFSE reveal the I-type metaluminous magmatism of volcanic arcs (VAG). ‎َAdditionally, the discrimination tectonic setting ‎diagrams indicate I-type continental volcanic arc magmatism for this intrusion. The Microprobe analysis also confirms that the Biotite ‎crystallized from typical calc-alkaline magma.‎