تمثيلي مانوي در نكوهشِ مويه و زاري به سوگِ درگذشتگان

A Manichaean parable on the sinfulness of mourning

گفتارِ حاضر نتيجه تاملي بر دو متن، از متن‌هاي مانوي به زبان‌هاي پارسي ميانه و پهلوي اشكاني (پارتي) است. متنِ نخست به زبانِ پارسي ميانه، تمثيلي درباره گناهِ مويه ‌و زاري، و آزاري است كه دراثرِ آن به روحِ مرده مي‌رسد. متن دوم به زبانِ پارتي، و درباره رويدادي در يكي از سفرهاي ماني است. اين متن كه در گروه‌بنديِ متن‌هاي تاريخي قرار دارد، به‌نوعي با متنِ تمثيليِ نخستين درارتباط است و ظاهراً شخصيت‌هاي واحدي در اين دو متنِ متفاوت مطرح مي‌شوند. به‌اين‌ترتيب، اين متن‌ها به‌گونه‌اي يك‌ديگر را كامل مي‌كنند. در اين گفتار، ضمنِ بررسيِ زبان‌شناختيِ دو متن، به بررسي ريشه‌هاي فرهنگيِ آيينِ سوگواري در مانويت نيز پرداخته مي‌شود.

This essay is a comparative study of two Manichaean texts in Middle Persian and Parthian languages. The Middle Persian text is a parable on the sinfulness of mourning and the harm it will inflict on the soul of the recently deceased. The Parthian one is about an incident in one of Maniʹs travels. This text, which has been categorized as an historical text somehow coincides with the first text and, apparently, the same characters are involved in both of them. In fact, these two texts complete each other. In this article, along with a linguistic study of the texts, the cultural roots of the "sin of wailing" in the Manichaean religion are examined. Key Words: parable, Manichaeism, Middle Persian and Parthian texts, sin of mourning, ritual mourning.