تبييني از علل تغييرات سرمايه اجتماعي در ايران

An Explanation to the Causes of Changes in Iran’s Social Capital

اكنون سرمايه اجتماعي به يكي از مباحث مهم در ادبيات توسعه تبديل شده است و با توجه به آثار اقتصادي، اجتماعي و سياسي آن در كشور ما، در سند بيست ساله كشور نيز درباره تلاش براي ارتقاي آن بحث شده است. يكي از مباحث مهم مربوط به سرمايه اجتماعي، تغييرات و نحوه شكل‌‌گيري آن است كه بررسي و درك اين موضوع، براي ارتقا آن ضرورت دارد. نگاهي به تحولات سرمايه اجتماعي ايران در سه دهه اخير نشان مي‌دهد با وجود وقوع پديده‌هايي نظير انقلاب، جنگ، گسترش نفوذ مذهب و افزايش ميزان تحصيلات- كه همگي بر اساس نظريه‌هاي موجود، عوامل موثر بر رشد سرمايه اجتماعي محسوب مي‎شود- سرمايه اجتماعي در ايران كاهش يافته است. براي تحليل اين موضوع با اتكا بر نظريه‌هاي نهادي و گفتماني، به بيان چارچوب نظري جديدي مي‌پردازيم. يافته‌هاي پژوهش حاضر نشان مي‌دهد كه دليل اصلي تغييرات سرمايه اجتماعي در ايران، تغييرات گفتماني است و كاهش آن را نيز مي‌توان بر اساس اين موضوع تحليل كرد.

Social capital has recently turned into an outstanding subject in development literature and considering its socio-economic and political implications in our country, and Iran’s 20-year vision document has required its improvement. One of the crucial issues of social capital is its formation and developments whose understanding appears a must and prerequisite to improve it. A brief glance at Iran’s social capital developments reveals that despite phenomena such as revolution, war, extensive influence of religion, and increase of education levels (which are all regarded the factors of social capital increase according to the present theories) the amount of social capital has diminished in Iran. Relying on institutional and discourse theories, this article introduces a new theoretical framework with the aim of analyzing this problem. The findings of this research show that the main cause of changes in Iran’s social capital is the discourse changes and its decrease could be analyzed on this basis.