بررسي ميزان انجام روش‌هاي غربالگري و ارتباط آن با برخي عوامل خطر سرطان پستان در زنان استان مازندران

Evaluating the performance rate of breast cancer screening methods and its relationship with breast cancer risk factors in Mazandaran province, Iran

سابقه و هدف: مطالعات مختلف نقش عوامل خطرساز متعددی را برای سرطان پستان شناسايی كرده‌اند. اين مطالعه با هدف بررسی انجام روش‌های غربالگری و ارتباط آن با برخی عوامل خطر بيماری سرطان پستان در زنان انجام گرفت. مواد و روش‌ها: مطالعه حاضر از نوع توصيفی- تحليلی بود كه حجم نمونه آن را 1416 نفر از زنان بالای 20 سال استان مازندران تشكيل می‌دادند. پرسش‌نامه با مراجعه حضوری پرسشگران به خانواده‌های شهری و روستايی تكميل شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 19 و روش‌های آماری توصيفی و استنباطی مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. يافته‌ها: در اين مطالعه عملكرد منظم و ماهانه خودآزمايی پستان، 3/14 درصد و عملكرد منظم و سالانه معاينه بالينی پستان 7/20 درصد به دست آمد. از جهت برخی عوامل خطر سرطان پستان، 9/12 درصد سن شروع قاعدگی كمتر از 12 سال، 9/6 درصد يائسگی ديررس و بالاتر از 55 سال، 5/9 درصد سابقه ابتلا به بيماری‌های خوش‌خيم پستان، 9/3 درصد سابقه هورمون درمانی، 1/6 درصد سابقه خانوادگی مثبت در اقوام درجه اول و 10 درصد سابقه خانوادگی مثبت در اقوام درجه دوم داشتند. بين سابقه ابتلای فرد به بيماری‌های خوش‌خيم پستان با عملكرد معاينه بالينی و ماموگرافی رابطه معنی‌دار آماری مشاهده شد (001/0 < P). استنتاج: با وجود عوامل مهم خطر بيماری سرطان پستان در زنان مورد بررسی، عملكرد زنان گروه پرخطر در مورد روش‌های غربالگری سرطان پستان بسيار پايين و نامناسب بوده است.

Background and purpose: Several studies have identified the role of several risk factors for breast cancer. This study aimed to investigate the performance rate of breast cancer screening methods and its relationship with breast cancer risk factors in women of Mazandaran province, Iran. Materials and methods: In this descriptive analytical study, the sample was 1416 women of over 20 years of Mazandaran province. Questionnaire was completed by interviewers visiting rural and urban households. Data were analyzed using descriptive and inferential statistical methods. Results: The performance rate was 14.3% for regular monthly breast self-exam (BSE) and 20.7% for the regular annual clinical breast examination. Among breast cancer risk factors, 12.9% of menarche before 12 years of age, 6.9% of delayed menopause (above 55 years of age), 9.5% of history of benign breast diseases, 3.9% of hormone therapy, 6.1% of positive family history in first-degree relatives, and 10% of positive family history in second-degree relatives were seen. There was a significant correlation between a history of benign breast disease with clinical examination and mammography performance (P < 0.001). Conclusion: Despite the risk factors of breast cancer, the performance rate of breast cancer screening methods among women at high risk for breast cancer was very low and poor.