تفسيري بر ماده 961 قانون مدني

An Interpretation of Article 961 of the Civil Code

با گسترش روابط در عرصه بين المللي، مسايل مرتبط با حقوق بين الملل خصوصي، به ويژه مسيله بهره مندي بيگانگان از حقوق مدني، اهميت خاصي يافته است. در حقوق ايران نيز اگر چه به موجب ماده 961 قانون مدني، اصل بهره مندي بيگانگان از حقوق مدني، مورد شناسايي قرار گرفته، اما در عين حال، بندهاي سه‌گانه ماده مزبور، استثناياتي بر اين اصل وارد كرده است. با توجه به ابهام ها و اختلاف هاي موجود در زمينه اصل مذكور و استثنايات آن، تلاش براي ارايه يك تحليل قابل دفاع و منطبق با قواعد تفسير، ضرورتي انكارناپذير است. در اين جستار، ضمن تبيين دقيق مفاهيم و مصاديق ماده 961 قانون مدني، به طور ويژه به تحليل اختلاف برانگيزترين بحث ماده مزبور، يعني وحدت يا افتراق مدلول و مصاديق بندهاي نخست و سوم اين ماده پرداخته و ضمن بررسي و نقد نظريه هاي مختلف در اين خصوص، تبيين مي‌گردد كه بند سوم ماده مزبور، از لحاظ مدلول، با بند نخست اين ماده، تفاوت داشته و داراي مصاديق متفاوتي است.

By the widespread of international relations, the issues related to private international law, particularly the entitlement of foreigners to the civil rights, have become more important. In the Iranian law, although the entitlement of foreigners to the civil rights has been recognized as a principle as per Article 961 of the Civil Code, but its three paragraphs provides certain exceptions. Owing to the ambiguity and differences of such principle and its exceptions, an reasonable interpretation of the Article is necessary. In this paper, in addition to the precise explanation of the concepts and instances of Article 961 of the Civil Code, we review the most controversial debate on the aforesaid Article (i.e. the identity or the difference among the first and third paragraphs of the Article) and further to comment on the different views on this issue. We also explain that the third paragraph is different from the first paragraph by its meaning and its application.