بررسي غلظت و منشا آلاينده‌هاي فلزي در رسوبات خور موسي، خليج‌فارس

Origination and assessment of metals contamination in the marine sediment of Musa Estuary, Persian Gulf

خور ماهشهر در 65 كيلومتري مدخل ورودي خور موسي واقع در خليج‌فارس قرار دارد. به واسطه حساسيت خليج‌فارس و تاثيرات منفي و مخربي كه اين منطقه به‌دليل وجود صنايع پتروشيمي واقع در منطقه ويژه اقتصادي ماهشهر متحمل مي‌شود، مطالعه حاضر در تيرماه 1391 در خور ماهشهر واقع در شمال‌غرب خليج‌فارس صورت گرفت. 16 نمونه سطحي رسوب به وسيله نمونه‌گير پترسون جمع‌آوري شد‌. غلظت و منشا آلاينده‌هاي فلزي (Zn، Sr، Ni، Mn، Cu، Cr، Co، Ba، As و Al) در رسوبات از طريق ICP-AES تعيين شد‌. هدف اصلي از انجام اين تحقيق پايش زيست‌محيطي فلزات در رسوبات خور ماهشهر به منظور ارتقاي كيفيت محيط‌زيست منطقه است. در همين راستا كمّي‌سازي شدت آلودگي در رسوبات با استفاده از شاخص‌هاي EF، Igeo، IPOLL و m–ERM–Q صورت گرفت. از ديگر اهداف اين مطالعه جداكردن بخش انسان‌ساخت از طبيعي و مشخص‌كردن منشا عناصر است. در اين تحقيق از روش آزمايشگاهي تفكيك شيميايي يك‌مرحله‌اي استفاده شد‌ه است. نتايج به‌دست‌آمده حاكي از آن است كه شاخص تجمع زيستي (Igeo) در حالت كلي بيانگر آلودگي كمي است با اين حال فاكتور تجمع (EF) و شاخص آلودگي (Ipoll) براي فلزات آلودگي به نسبت بالايي را نمايش مي‌دهد. ميانگين مقادير EF براي هر يك از فلزات بين محدوده تجمع كم تا بسيار زياد قرار دارد. بر اساس شاخص m–ERM–Q همه نمونه‌هاي رسوبي 30 درصد احتمال سميت دارند. نتايج آناليز خوشه‌اي بيانگر اين بود كه Cr در نمونه‌هاي رسوب ‌داراي منشا نفتي است.

Due to the sensitivity of Persian Gulf and adverse impacts caused by chemical industries in Petrochemical Special Economic Zone (PETZONE) of Mahshahr, the present study was performed in Mahshahr Bay, which is located northwest of the Persian Gulf. Sixteen surficial sediment samples were collected from the Mahshahr Bay in July 2012. The concentration of metals (Al, As, Ba, Co, Cr, Cu, Mn, Ni, Sr and Zn) in surface sediment samples was determined using inductively coupled plasma atomic emission spectrometry (ICP-AES). Anthropogenic portion of metals was determined through one-step chemical sequential extraction. geo-accumulation index (Igeo) revealed overall low values but the enrichment factor (EF) and pollution index (Ipoll) for metals were relatively high. The results of latter two indices are indicative of anthropogenic inputs into the Mahshahr Bay. The mean EF values for various metals were between minimal enrichment and extremely high enrichment. All the sediment samples categorized as medium-low priority sites with 30% probability of toxicity. Cluster analysis is indicative of oil origin for Cr.