مكانيت مثالين نورهاي رنگي در معماري مقدس ايران

Ideal Locus of the Colour Lights in Iranian Holy Architecture

از كهن ترين زمان ها تا دوران اسلامي ايران، حكماي كهن و عارفان بزرگ ايراني همچون شيخ اشراق، علا الدوله سمناني، نجم رازي و نج مكبري، و غيره در گزارش طي طريق هاي عرفاني خود، مقامات رمزي براي مراتب سير و سلوك قايلند و به گفته آ نها در مرتبه هر كدام از اين مقامات، انواري به رنگ هاي گوناگون بر سالك افاضه مي شود كه نشانگر حالات و مراتب سلوك اوست. مقاله حاضر به دنبال آن است كه با اساس قرار دادن آرا و نظرات اين عرفا و مطابقت آ نها با اصو لها و معيارهاي معماري اسلامي ايران در دوره صفوي به كاوش در اين زمينه بپردازد كه آيا مكان هاي مختلف معماري ايران نيز ميتوانند از حقيقتي مقامي 1 برخوردار باشند؟ به تعبير ديگر، آيا با توجه به مقام قطب هر مكان، كه محوريت در مكان با اوست، نورحقيقي در مرتبه اي در ساحت معماري تجلي مي يابد، و مكان مقدس از ساحت يك بناي مادي فراتر رفته و داراي مقامي رمزي از نورهاي رنگي يا در واقع مكانيتي مثالين مي شود؟ در پاسخ به اين سوال، پژوهش حاضر با اتخاذ چشم اندازي سنت گرا و با اتكا به رويكرد تفسيري هرمنوتيكي و روش شناسي تفسيري تاريخي، آرا عارفان نام برده را درباره رنگ در حرم امام رضا (ع)، مسجد شيخ لطف الله وكاخ باغ چهل ستون مورد بررسي قرار ميدهد.