بررسي انواع تخلخل، عوامل موثر برآن و زون‌‌بندي مخزن دالان بالايي در برش كوه سورمه ‏و خليج فارس

Porosity Types, Their Genesis and Reservoir Zonation of the Upper ‎Carbonates of the Dalan Formation in the Surmeh Mountain Section and ‎Persian Gulf

واحد دالان بالايي متشكل از لايه‌هاي كربناتي- دولوميتي و ميان‌لايه‌هاي تبخيري، ميزبان مخازن عظيمي از گازدر زاگرس چين‌خورده و خليج‌فارس است. در اين پژوهش به بررسي انواع ‏تخلخل، عوامل و فرايندهاي موثر بر آن در برش سطحي اين واحد در كوه سورمه و چاهي در يكي از ميادين موجود در خليج‌فارس پرداخته مي‌شود. بر پايهرده‌بندي جديد زايشي تخلخل ‏كه به‌وسيله ‏Ahr(2008)‎‏ ارايه شده است،فرايندهاي ايجادكننده يا تغييردهنده تخلخل در اين واحد، هيبريدي از 3متغير فرايندهايرسوبي، فرايندهاي دياژنزي و شكستگي است. در ‏نمونه‌هاي زيرسطحي، تخلخل هيبريدي از تخلخل رسوبي و دياژنتيكي است. در اين سازند رخساره‌هاي دانه‌پشتيبان از رخساره‌هاي گرينستوني مربوط به تپه‌هايسدي زير‌آبي داراي تخلخل ‏ميان‌دانه‌اي هستند كه نوعي تخلخل رسوبي است. اين رخساره در مراحل بعدي دياژنز، داراي تخلخل‌هاي قالبي، انحلالي و به ميزان كمتر ميان‌بلوري شده است كه از انواع تخلخل ‏دياژنزي هستند. مي‌توان نتيجه گرفت تخلخل در اين واحد رخساره انتخابي است. در نمونه‌هاي سطحي، تخلخل هيبريدي ازتخلخل رسوبي، تخلخل دياژنزي و شكستگي است. وجود ‏شكستگي‌هاي فراوان در نمونه‌هاي برش سطحي كوه سورمه به‌دليل تشكيل برش‌هاي انحلالي در اثر انحلال واحد تبخيري نار تحت تاثير دياژنز جوي و نيز قرار گرفتن در پهنه زاگرس ‏چين‌خورده و چين‌خوردگي زمين‌ساختي است. داده‌هاي تخلخل- تراوايي حاصل از تجزيهو تحليل مغزه چاه مورد مطالعه نشان مي‌دهد كه توالي مورد مطالعه خواص مخزني همگني ‏ندارد. به‌منظور جداسازي لايه‌هاي با ويژگي‌هاي مخزني متفاوت، پهنه‌بندي انجام و 6 لايه مخزني با ويژگي مخزني ضعيف تا بسيار خوب مشخص و جدا شده است.‏

The Dalan Upper member (Permian) with carbonates and evaporite interlayer is one of the most important gas reservoirs in the folded Zagros ‎area and Persian Gulf. In this investigation porosity types, their genesis and controlling factors have been studied at Surmeh surface section ‎and a subsurface section in Persian Gulf. Based on the new genetic classification of Ahr (2008) for carbonate porosity, porosity is created or ‎altered by hybrids of depositional processes, diagenetic processes and mechanical fracturing in the studied intervals. In subsurface samples, ‎porosity is hybrid of depositional and diagenetic types. In grain-supported microfacies, like ooidgrainstone related to the shoal environment, ‎interparticle porosity is created which is a type of depositional porosity. Moldic, vuggy and intercrystallineporosity, which are diagenetic ‎types of porosity,were formed in the later stages of diagenesis. Therefore, porosity in this microfacies is facies-selective and facies map can ‎be used as a proxy for porosity distribution map. In surface section, besides depositional and diagenetic porosity, fracturing and brecciation ‎are also significant. Brecciationoccured as a result of dissolution of anhydrite of Nar Member and formed the solution collapse breccias. ‎Active tectonic in the folded Zagros belt and folding are another possible sources of fracturing in the surface samples. The properm data of ‎routine analysis shows that the reservoir characteristic of the studied interval is heterogeneous.So, it has been compartmentalized into six ‎zones with different reservoir qualities from poor to very good.‎