حمايت از دانش سنتي در پرتو مقررات موافقت‌نامه تريپس در سازمان جهاني تجارت

Protection of traditional knowledge under TRIPS in the WTO

ايجاد مشوق‌هاي لازم براي اقوام بومي جهت حفظ منابع ژنتيك و دانش سنتي يكي از كاركردهاي حقوق مالكيت فكري است. در حقيقت، حقوق مالكيت فكري مي‌تواند مشوق‌هايي براي تقويت بنيان دانش سنتي و منابع ژنتيك فراهم آورد. روشن است در صورت عدم وجود سازوكارهاي مناسب در اين‌باره، عامه مردم انگيزه كافي براي پيگيري چنين ابداعاتي را از دست خواهند داد. ايجاد چنين سازوكاري نيازمند ايجاد يك ارتباط غني و مستحكم فرهنگي براي تشريح قالب‌هاي فعلي مالكيت فكري در راستاي حمايت از صاحبان دانش سنتي است. با اين توضيح در صورت تاييد اين ارتباط، به دو هدف مهم و اساسي نايل خواهيم شد. از يك طرف، مي‌توانيم با استفاده از ديدگاه‌هاي ارزشمند صاحبان اين دانش گامي به سوي تقويت نظام مالكيت فكري در جهت پاسخگويي به نيازهاي ايشان برداريم و از سوي ديگر، به آن‌ها اين فرصت داده مي‌شود كه منافع ممكن‌الحصول خود را با استفاده از قالب‌هاي حمايتي موجود- شامل علايم جمعي و تصديقي و در صورت امكان، حق ثبت اختراع و حق نسخه‌برداري- تحصيل كنند. در اين راستا سازمان جهاني تجارت و موافقت‌نامه تريپس نقش مهمي ايفا مي‌كنند، زيرا چنانچه موضوع حمايت از دانش سنتي از طريق اين موافقت‌نامه ممكن شود، دايره تاثير آن بيش‌تر مي‌شود. بنابراين، توجه جدي به مذاكرات دور دوحه در اين‌باره بسيار حايز اهميت است. در اين مقاله سعي شده است موضوع حمايت از دانش سنتي در چارچوب مقررات حاكم بر سازمان جهاني تجارت و موافقتنامه تريپس مورد توجه قرار گيرد. ضمن آنكه بيانيه دور دوحه در اين راستا نيز مورد تاكيد است.

There is significant pressure to integrate traditional knowledge and the related is sue of biodiversity protection in the WTO set of rules. Though this paper examines the possible contexts of such a right integrating a full sui generis right in TRIPS or otherwise. Rather, the best option for holders of traditional knowledge protection in the Doha negotiations may be to seek to legitimize their concerns in the form of a Declaration on Traditional Knowledge and Trade, which may have the effect of making official certain interpretations of the TRIPS Agreement and pave the way for a second stage of negotiations, during which positive obligations could be discussed in the form of a legal text. Meantime, work will no doubt continue at the WIPO and more countries will experiment possible legal mechanisms.