ارزيابي و رتبه‌بندي شهرستان‌هاي استان اصفهان از لحاظ دسترسي به شاخص‌هاي بهداشتي و درماني

Evaluating and Ranking of Isfahan Provinces in Terms of Access to Health Sector Indicators

مقدمه:يكي از ابعاد مهم توسعه‌ي جوامع، توسعه‌ي سلامت و به عبارتي ميزان و كيفيت دسترسي افراد جامعه به خدمات بهداشتي و درماني است. مطالعه‌ي حاضر به ارزيابي و رتبه‌بندي شهرستان‌هاي استان اصفهان از لحاظ دسترسي به شاخص‌هاي بهداشتي و درماني پرداخته است. روش بررسي: در اين پژوهش توصيفي و مقطعي، كليه‌ي شهرستان‌هاي استان اصفهان (23 شهرستان) در سال 1390 مورد ارزيابي قرار گرفتند. 15 شاخص بهداشتي و درماني از سالنامه‌ي آماري كشور و هم‌چنين سايت‌هاي اينترنتي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و مركز آمار ايران استخراج شد. از روش آنتروپي شانون به منظور وزن‌دهي شاخص‌ها و از روش‌هاي SAW (Simple Additive Weighting)، TOPSIS (Technique for Order of Preference by Similarity to Ideal Solution) و VIKOR كه برگرفته از نام صربستاني Vlse Kriterijumska Optimizacija I Kompromisn Resenje است، به منظور رتبه‌بندي شهرستان‌هاي استان اصفهان از لحاظ دسترسي به شاخص‌هاي بخش بهداشت و درمان استفاده شده است. يافته‌ها: يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه شاخص‌هاي بهداشت و درمان در استان اصفهان به صورت متوازن توزيع نشده و تفاوت آشكاري بين شهرستان‌هاي اين استان از نظر دسترسي به خدمات بهداشتي درماني ملاحظه مي‌شود. شاخص نسبت تعداد موسسات درماني فعال به ده هزار نفر جمعيت با وزن 182/0 به عنوان مهم‌ترين شاخص تعيين شد. نتايج تكنيك ادغامي كپ لند نشان داد كه از لحاظ دسترسي به شاخص‌هاي بخش بهداشت و درمان، شهرستان كاشان در رتبه‌ي اول و شهرستان برخوار در رتبه‌ي بيست و سوم قرار دارند. نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج مطالعه مبني بر توسعه‌ي نامتوازن در استان اصفهان در ارتباط با بهره‌مندي از شاخص‌هاي بهداشت و درمان، پيشنهاد مي‌شود كه براساس ميزان برخورداري شهرستان‌هاي مختلف استان از شاخص‌هاي بهداشتي درماني و هم‌چنين جهت توزيع مناسب‌تر خدمات بهداشتي درماني، برنامه‌ريزي و تخصيص بودجه صورت پذيرد تا اين امر سبب تعديل نابرابري موجود بين شهرستان‌هاي اين استان شود. واژه‌هاي‌كليدي: شاخص‌هاي وضعيت بهداشت و درمان؛ تكنيك‌ها؛ اصفهان

Introduction: One of the most important dimensions of communities development is health development, in the other hand, is amount and quality of accessing of people to healthcare services. The purpose of this study is to evaluate and rank the Isfahan towns in terms of access to indices of health sector. Methods: In this applied, analytical, cross-sectional Study, all Isfahan towns (n= 23) are surveyed in 2011. Data related to15 health indices were collected from the website of the Ministry of Health and Medical Education and the Iranian Statistics Center. These indices were weighted by Shannon’s entropy. Finally, SAW (Simple Additive Weighting), TOPSIS (Technique for Order of Preference by Similarity to Ideal Solution) and VIKOR (Vlse Kriterijumska Optimizacija I Kompromisn Resenje) technique were used to rank the towns of the Isfahan in terms of access to health sector indicators. Results: Variable of access to health sector indicators is not distributed normally in Isfahan province. On the other hand, there is a great difference among the Isfahan towns in terms of access to health indicators. Shannon’s entropy showed that, the proportion of active treatment centers (weight=0.182) to every 10000 people is the most important indicator. According to Copeland method, the towns of Kashan and Barkhovar were ranked as the first and last in access to health services. Conclusion: According to unbalanced distribution of access to health indicators in Isfahan towns, it suggested that: when health policy makers and officials allocate budget and resources, should Take into account the rankings of towns. Keywords: Health Status Indicators; Techniques; Isfahan