معماري نظامي مانا

Military Architecture of Mannaean Period

در نيمه نخست هزاره اول پ. م. اقوام ساكن در شمال غرب ايران، دولت مانا را به مركزيت ايزيرتو ـمحوطه كنوني قالايچي ـ در نزديكي بوكان تشكيل دادند. مي توان علت اصلي شكل گيري و دوام دولت مانا را در مرحله اول مقابله با حملات پي در پي آشور و بعدها اورارتو به اين ناحيه دانست. بعد از تشكيل حكومت، فرمانروايي مانا مبادرت به احداث استحكامات تدافعي پيرامون محوطه‌هاي اصلي و ايجاد دژهايي در مناطق كوهستاني صعب العبور و غير قابل دسترس نمود. در قلعه‌هاي مانايي همانند سنت معماري سنگي هزاره اول پ. م.غالباً از سنگ درشت بدون ملات (خشكه چين) استفاده مي‌شد. كاربرد برج‌هاي نيمدايره‌اي توپر و اتاقك هاي برج مانند چهارگوش توخالي به عنوان ويژگي برج سازي مانا قابل توجه است.همينطور در شهرسازياين دوره به منظور ايجاد قابليت تدافعي بيشتر براي سكونتگاه ها، طرح‌هاي دايره اي شكل را ترجيح داده اند. در اين نوشتار سعي بر تبيين ويژگي‌ها و عناصر شاخص معماري نظامي مانا شده است

In the first half of the first millennium BC, the tribes inhabited in the northwest of Iran formed the Mannaean kingdom. The main reason for the formation of Mannaean government can be said to prevent the continuous attacks of Assyrian kingdom to this area. After the formation of this state, they attempted to build defensive fortifications around main places and to establish castles in mountainous impassable area. Mannaean castles were built most often from big blocks of stones without mortar. The use of semicircle solid towers and small rectangular rooms as a towers are noticeable characteristics in Mannaean tower building. In addition, in this era, the circle shape plans were preferred so that the cities could have more defensive potentials. In this paper, it is tried to explain the characteristic and important elements of military architecture of Mannaean era.