جايگاه شك درتاسيس نظام فكري دكارت

The Place of Doubt in Establishment of Descartes’ System of Thought

"دكارت" به‌رغم اينكه در روزگار خود و حتي بعدها متهم به شكاكيت بود اصلاً شكاك نبود؛ بلكه او شك را همچون وسيله‌اي براي غايتي بهكار مي‌برد. او هركجا از فلسفه و مابعدالطبيعه حقيقي سخن مي‌گويد مخاطب را به پاكسازي ذهن از هرچه كه مي‌شود كمترين ترديدي در آن كرد، فرا مي‌خواند. آنچه بايد به‌ آن توجه داشته باشيم اين است كه شك ‌و شكاكيت تنها تا مرحله‌اي كارآيي دارد كه ما به‌كمك آن به مبناي مستحكمي برسيم و از آن به‌بعد به‌ ياري روش تحليل است كه بايد شروع به ساختن يك بناي معرفتي استوار كرد. ما در اين مقاله بر آنيم تا نشان دهيم برخلاف آنچه رايج است شك، نه روش (method)دكارت؛ بلكه راهكاري (procedure) است كه او آن را براي اِعمال روش خود كه همانا روش تحليل است، در كار مي‌آورد. شك، تنها بستري را براي رسيدن انديشنده دكارتي به مبنايي يقيني فراهم مي‌آورد تا او بتواند عمارت جديد معرفتي مدنظر خويش را بر اين مبنا پي‌ بيفكند. در واقع، دكارت از شك بهره مي‌گيرد تا به‌ ياري آن بتواند راه را براي كاربست روش تحليل در حوزه‌ مابعدالطبيعه هموار سازد.

Despite being accused of scepticism in his own and later times, Descartes was not a sceptic at all but he used doubt as a means to reach an end. In every instance he speaks of true philosophy and metaphysics, he invites the audience to dismiss from their minds anything which can be the subject of the slightest doubt. What we need to take into account is that doubt and scepticism can be of use only to the level at which we succeed to establish a solid ground, and that after that level only an analytical method will help us in building a solid construction of knowledge. The aim of the present paper is to demonstrate that, unlike prevalent beliefs, doubt is not Descartes’ method but is his procedure for employing his method, which is indeed analytical. The role doubt plays for the Cartesian thinker is to provide a ground of certainty which can support the new construction of knowledge he intends to build. Descartes in fact uses doubt as a helpful tool for implementing analytical methods in the area of metaphysics.