امكان شكل‌گيري دانش اقتصاد نظري در تمدن اسلامي

The Possibility of Formation of Economic Science in Islamic Civilization

هدف اين مقاله پاسخ به اين پرسش است كه؛ آيا در تمدن اصيل اسلامي، امكان شكل‌گيري «دانش اقتصاد نظري» كه به شناخت واقع‌گرايانه پديدارهاي اقتصادي با هدف تبيين و وصف آن‌ها بپردازد، وجود داشته است؟ اگر پاسخ مثبت باشد، زمينه‌هاي كه وقوع اين امكان (منظور بستر معرفت‌شناختي و ابزارهاي روش‌شناختي است كه چنين دانشي از دل آن‌ها نضج مي‌گيرد) به واقع چه بوده‌اند؟ و اگر پاسخ منفي باشد، چه موانعي (اعم از معرفتي و غير آن) در اين راه وجود داشته است. بي شك اين «امكان» ربطي محكم با نحوه نگرش مسلمانان به پديدارهاي اقتصادي داشته است و فراتر از اين، با نحوه نگاهشان به عالم وآدم مرتبط بوده است. تاريخ، بستر مناسبي حول بررسي «امكان» پيش‌گفته در اختيار مي‌نهد. همان‌گونه كه از عنوان مقاله و سطور گذشته پيدا است، اين مقاله صرفاً معطوف به تمدن اسلامي در زمان گذشته است و نسبت به اين امكان در دين اسلام و تمدن اسلامي در زمان حال و آينده ساكت است.

The aim of this article is to study about one possibility: Had there been the possibility of formation of economic science (which had concern to recognition of economic reality), in Islamic noble civilization. If the answer is positive, then, which facilities (i.e. epistemologyʹs background and methodological tools which such science is originated from their heart) have mad possible the realization of this possibility? And if the answer is negative then what were the obstacles (epistemological or non epistemological). Undoubtedly, this possibility has had a strong relation with the kind of Moslems view to economic phenomena and above it, with the kind of their view to the world and human being. History give us a suitable background for studying the mentioned possibility. As it is clear from the topic of the article and last sentences, the stand taken in This article is only referred to past tense and is mute about current time and future.