تنوع زيستي جمعيت دياتومه رودخانه ماسوله‌ گيلان، ايران

Biodiversity of diatom population in the Masouleh stream,Guilan, Iran

اكوسيستم‌هاي رودخانه‌اي در ايران به مقدار اندكي مطالعه شده‌اند و اطلاعات در مورد آنها بسيار پراكنده و كلي است. بنابراين، ضرورت تمركز بر روي جنبه‌هاي مختلف مطالعه رودخانه‌ها آشكار و به همين ترتيب مديريت و حفاظت از آنها لازم و ضروري است. اين بررسي، با هدف تهيه اطلاعاتي درباره جمعيت‌هاي زيستي كليدي و پاسخ آنها به متغيرهاي محيطي به عنوان مدلي براي رودخانه‌هاي شمال ايران (گيلان) انجام شد. در طول 6 ماه نمونه‌برداري (تابستان-پاييز سال 1389) از سطح بستر رودخانه ماسوله 23 جنس دياتومه شناسايي شد. همزمان، عوامل فيزيكي و شيميايي شامل دما، هدايت الكتريكي، اسيديته، آهن، شوري، نيترات و اورتو فسفات در ستون آب رودخانه اندازه‌گيري و تحليل شد. نتايج آزمون CCA نشان داد كه متغيرهاي محيطيِ هدايت الكتريكي، اسيديته، آهن و شوري مهم‌ترين عوامل موثر در پراكنش دياتومه‌ها بودند. مقدار ويژه دو محور اول CCA براي دياتومه‌ها داراي اختلاف معني‌دار بود (P < 0.05). تحليل DCA بيشتر تغييرات تاكسونوميك و ميزان تشابه بين جنس‌ها را نشان مي‌دهد. به طور كلي، تاثير عوامل شيميايي بر روي جمعيت دياتومه‌ها بسيار بيشتر از عوامل فيزيكي ارزيابي شد. ليكن، براي بررسي و ارزيابي سلامت رودخانه‌ها هم عوامل فيزيكي و هم شيميايي مورد نياز هستند. در اين بررسي، با استفاده از شاخص‌هاي دياتومه (شاخص تنوع، شاخص يكنواختي، TDI و PTI) اطلاعات مهمي در مورد جوامع زيستي به دست آمد و لذا، استفاده از اين شاخص‌ها براي ارزيابي‌ بيشتر در رودخانه‌هاي شمال كشور پيشنهاد مي‌شود.