شناسايي و بررسي ارزش غذايي دو گونه جلبك تك سلولي Scenedesmus obliquus و Desmodesmus cuneatus توليد‌كننده اسيدهاي چرب جدا‌سازي شده از درياچه سد مهاباد، آذربايجان غربي

Characterization of two unicellular Algae species Scenedesmus obliquus and Desmodesmus cuneatus from Mahabad dam lake, west Azerbaijan

جلبك‌هاي تك‌سلولي به عنوان منبع سرشار اسيدهاي چرب غير‌اشباع، رنگيزه‌هايي چون بتاكاروتن و ديگر متابوليت‌هاي غذايي و دارويي سال‌هاست كه مورد توجه محققان علوم زيستي هستند. اين جلبك‌ها به عنوان غذاي زنده نيز اهمّيت بسيار زيادي در پرورش انواع زيوپلانكتون‌ها، نرم‌تنان و لارو آبزيان دارند. تا كنون گونه‌هاي زيادي از خانواده و جنس‌هاي مختلفي از اين جلبك‌ها براي پرورش انواع آبزيان معرفي شده است. خانواده Scenedesmaceae از جلبك‌هاي مهم تك سلولي متعلق به رده Chlorophyceae هستند. اين خانواده داراي چندين جنس بوده، كاربرد زيادي در صنعت آبزي‌پروري داشته و به عنوان غذا براي پرورش انواع آرتميا، روتيفر و دافني استفاده مي‌شوند. در اين پروژه تحقيقاتي و در راستاي تامين نيازهاي آزمايشگاهي به جلبك‌هاي تك‌سلولي فوق، يكي از تالاب‌هاي دايمي و مهم آب شيرين استان به نام تالاب سد مهاباد بررسي شد. اين تحقيق شامل بررسي ريخت‌شناسي، مولكولي و ارزش غذايي نمونه‌هاي جدا شده بود كه در نهايت موفق به شناسايي دو گونه Scenedesmus obliquus, Kützing 1833 و Desmodesmus cuneatus, Hegewald 2002 از دو جنس مختلف از اين خانواده در منبع آبي فوق شد. جداسازي، كشت انبوه اين جلبك‌ها در سيستم پرورش بسته و بررسي اسيدهاي چرب نشان داد كه اين دو گونه پتانسيل رشد مناسبي براي استفاده در صنعت داشته، با دارا بودن ارزش غذايي مناسب مي‌توانند كاربرد خوبي در اين صنعت داشته باشند. با وجود ويژگي‌هاي مورفولوژيك و فيزيولوژيك نزديك اين دو گونه نيز مشاهده شد كه ارزش غذايي آنها بسيار متفاوت بوده، در كل ميانگين تركيب اسيدهاي چرب بهتري براي گونه Desmodesmus cuneatus مشاهده شد (P < 0.05).

During the recent years, unicellular algae have been considered as an important source of unsaturated fatty acids, carotenoids such as beta-carotene and food and drug supplementaries. These algae also play important role as live food in breeding of zooplankton, molluscs and aquatic animals in larval stage. So far many species of different families and generas of unicellular algae have been rightly introduced for aquaculture industry. The family of Scenedesmaceae is known as one of the important microalgae which belongs to Chlorophyceae class. This family is identified with several generas which are all important in aquaculture industry for Artemia, Daphnia and Rotifer breeding. In this research, in order to obtain laboratory demands of unicellular algae, one the most important fresh water sources of west Azerbaijan province, Mahabad dam lake was investigated. This study consisted of morphologic, molecular and nutrition value which resulted in isolation of two species of Scenedesmus obliquus, Kützing 1833 and Desmodesmus cuneatus, Hegewald 2002 of this family. The study of mass and batch culturing potential and also the fatty acid profile of these species revealed efficiency of these species for aquaculture industry. However, in spite of morphologic similarities of the two, the total fatty acids of Desmodesmus cuneatus was found significantly higher than other species (P < 0.05).