نگاهي به مدل هاي ارتباطي پزشك - بيمار و چالش هاي مرتبط با آن

A review of the models of physician-patient relationship and its challenges

پزشكی تلفيقی از علم و هنر است. يك پزشك خوب علاوه بر آگاهی از علوم پزشكی، بايد هنر برقراری ارتباط با بيمار را نيز داشته باشد. كليد ارتباط كارآمد در رابطه­ی پزشك و بيمار، اعتماد است. خدشه­دار شدن اين اعتماد، منجر به برقراری يك رابطه­ی ناكارآمد و مبتنی بر نياز صرف از طرف بيمار مي­گردد. برقراری يك رابطه­ی خوب بين پزشك و بيمار، نتايج درمانی مثبتی نيز در بر خواهد داشت. در دو دهه­ی گذشته، تغييرات عمده­ای در روابط پزشك و بيمار رخ داده است؛ به‌گونه­ای كه محوريت در تصميم‌گيري­های پزشكی، به سمت بيمار و ارزش­های او متمايل شده است. در مراقبت­های بيمار‌محور، پزشك، بيمار را به‌عنوان انسانی مانند خودش، در نظر گرفته و طرز تلقي­ها، باور­ها و نگراني­های او را در كنار تشخيص بالينی خود مد نظر قرار مي­دهد. در اين مقاله تلاش شده است تا ضمن ارائه­ی معرفی كوتاهی از مفهوم ارتباط پزشك - بيمار و چگونگی شكل­گيری آن در بستر زمان، به معرفی و مقايسه­ی مدل­های مطرح در روابط پزشك - بيمار (مانند مدل پدر­سالاری و ...) پرداخته شود و بارزترين نقاط قوت و ضعف هر يك از مدل­های ارتباطی معرفی گردد. در پايان، به تحليل اجمالی مدل ارتباط پزشك - بيمار در مراكز درمانی ايران پرداخته شده و ضرورت تدوين يك مدل ارتباطی بر اساس ارزش­های اسلامی پيشنهاد گرديده است.

Medicine is known as a combination of science and art. Besides knowledge, a good physician should be equipped with the art of establishing communication with patients. The keystone of any efficient relationship like a therapeutic one is trust, and its deterioration makes the relationship deficient and based on mere need. Therefore, establishing an efficient relationship brings about positive results in treatment. In the last two decades, the trend in the physician-patient relationship has greatly changed, so that patient-centered care is now in focus. In this kind of relationship, physicians recognize patients as respectable human beings with their unique beliefs, attitudes, and concerns, etc. In this paper we intend to provide a brief introduction to the concept of physician-patient relationship and its chronological changes. Also, common models of physician-patient relationships (e.g. paternalistic, etc) are introduced, compared, and their most obvious strengths and weak points are analyzed. At the end, a succinct analysis on the dominant model(s) of physician-patient relationship in Iran's medical settings has been provided, and the necessity of compiling a model based on Islamic values is proposed.