تحليل محتوايي جايگاه توسعه‎ي پايدار روستايي در برنامه هاي بعد از انقلاب اسلامي

تغيير در محيط دروني و بيروني، به‎ويژه در عرصه‎هاي جهاني مانند جهاني شدن، همواره جامعه‎ي اطلاعاتي و جوامع روستايي را با تهديدها يا فرصت‎هايي روبه‎رو مي‎كند. به‎همين دليل تدوين برنامه‎هاي مناسب و براساس اصول توسعه‎ي پايدار، مي‎تواند يكي از راهكارهاي اساسي و موثّر در اين زمينه باشد. در اين چارچوب ارزيابي جايگاه برنامه‎ريزي روستايي در برنامه‎هاي ملّي، بر اساس اصول توسعه‎ي پايدار و عدالت مكاني در ابعاد اقتصادي، اجتماعي و محيطي در پهنه‎ي ملّي، براي مديريت و برنامه‎ريزي توسعه‎ي پايدار روستايي يك ضرورت اجتناب‎ناپذير است. بر اين اساس، در اين نوشتار تلاش شد تا با روش شناسي تحليلي ـ توصيفي، ابتدا اصول و مباني نظري برنامه‎ريزي توسعه‎ي پايدار روستايي و شاخص‎هاي آن استخراج و به‎منزله‎ي معيارهاي تحليل محتوايي برنامه‎هاي توسعه بعد از انقلاب، در چارچوب مدل ارزيابي تعالي سازماني EFQM قرار گيرد. سپس پرسش‎نامه‎اي طرّاحي و در اختيار خبرگان و متخصّصان حوزه‎ي برنامه‎ريزي و توسعه‎ي روستايي قرار گرفت كه از مجموع 30 پرسش‎نامه، 14 مورد از آنها مبناي تحليل قرار گرفت. نتايج به‎دست‎آمده از تحليل‎ها نشان داد كه با وجود افزايش سطح توجّه به توسعه‎ي پايدار روستايي در برنامه‎هاي بعد از انقلاب كه بيشترين آن در برنامه‎ي چهارم توسعه مشاهده مي‎شود، اما اين توجّه بر اساس ساختار مدل تعالي سازماني، در تمام ابعاد پايين‎تر از ميانگين است و نشان مي‎دهد كه در برنامه ها، عناصر توانمندساز در باور خط‎مشي گذاران و برنامه ريزان براي نهادينه كردن پايداري به‎درستي شناخته نشده است و مديريت اجرايي از ظرفيت لازم براي اجراي پايداري برخوردار نيست.