بنيادهاي هويّت سياسي كُردهاي ايراني

"هويّت اقوام" با مباحث مربوط به وحدت و امنيّت ملّي كشور درهم آميخته است؛ زيرا هويّت‎هاي قومي از يكسو مي‎توانند نقش موثّري در وحدت ملّي كشورها ايفا كنند و از ديگر سو، قادرند به‎طور همزمان باطرح مطالبات و توقّعات فزاينده‎ي تاريخي، ايده‎هاي جدايي‎طلبي را جايگزين ايده‎ي وحدت و امنيّت ملّي كنند. يكي از هويّت‎هاي جمعي مورد مطالعه در جغرافياي سياسي، "هويّت سياسي" است. از نظر برخي، مولّفه‌هايي چون تاريخ مشترك، منافع مشترك و سرنوشت سياسي مشترك، از دسته وجوهي هستند كه به هويّت سياسي شكل مي‎دهند. مطالعه‎ي هويّت سياسي يا ابعاد سياسي هويّت كُردها، نيازمند بررسي مولّفه‎هاي هويّت سياسي در ميان كُردها است. پرسش اصلي اين است كه اين قوم از چه نوع هويّت سياسي برخوردارند و چه عواملي بر هويّت سياسي آنها تاثيرگذار هستند؟ براساس پيش‎فرض اوّليّه‎ي نوشتار حاضر، كُردها به‎دليل آشنايي با منابع معرفتي جديد و تجربه‎هاي مكاني مختلف، از هويّت سياسي سيّالي برخوردارند. در اين مطالعه با روش اسنادي تلاش شده است تا مشخّص شود چگونه مولّفه‌هايي مانند تاريخ مشترك، منافع مشترك و سرنوشت سياسي مشترك، به هويّت سياسي كُردها شكل مي‎بخشند. مهم‎ترين عنصر در اين باره، بررسي "ناسيوناليسم قومي" و"منازعات سياسي درون و برون قومي" بوده است. نتايج نشان مي‎دهند دو عنصر بنيادي اين جنبش‎ها، يعني "درخواست كمك از خارجي‎ها" و "مطالبات داخلي"، با آنكه در تضاد با هويّت قومي كُردي قرار دارند؛ ولي از روابط قومي و هويّت‎هاي قومي متاثّر مي‎شوند. همچنين فعّاليّت كُردها و احزاب كُردي پس از انقلاب اسلامي تاكنون نيز، بيانگر اين نكته است كه چگونه اين فعّاليّت‎ها برهويّت سياسي مردم كُرد ايران تاثير گذاشته است. به‎دليل وجود خلا مطالعاتي درباره‎ي هويّت سياسي كُردها در حوزه‎هاي مطالعات علوم اجتماعي و مطالعات جغرافياي سياسي ايران، اين پژوهش براي نخستين‎بار در ايران انجام مي‎گيرد.