جنبه‌هاي بين‌المللي ژيوپليتيك زيست‎محيطي

جهان در قرن بيست‎ويكم شاهد تحوّلات سريع و بي‌سابقه در حوزه‎ي ژيوپليتيك زيست‎محيطي است. اثرگذاري سياست‌هاي ملّي و تصميمات كشورها، بر تغيير اشكال و ابعاد عملكرد فيزيكي زمين، به درجه‌اي رسيده است كه مسايل زيست‎محيطي در قلمروهاي منطقه‌اي، فرامنطقه‌اي و كروي، ماهيتي ژيوپليتيكي پيدا كرده است. اين تاثيرات با گذشت زمان، شتابي سرسام‌آور به خود گرفته و به همين دليل توجّه صاحب‎نظران و تحليلگران مختلف را در سراسر جهان به خود معطوف كرده است. دليل اين امر تمايل جوامع انساني به بهره‌كشي از محيط زيست، به‎مثابه يك منبع پايان‎ناپذير است كه سبب بروز فاجعه شده و ضمن نابودي برخي از فضاهاي زيستي، به ايجاد چالش‌ها و تهديدهاي امنيّتي در حوزه‌هاي منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي منجر شده است. اين نگراني‌ها به‎دنبال خود سبب تشكيل كنفرانس‌ها و نشست‌هايي در سطح جهاني و منطقه‌اي و در پي آن، پذيرش اجراي تفاهم‎نامه‌هايي در اين زمينه شده است. اجراي تعهّدهاي بين‌المللي زيست‎محيطي نيز، نيازمند همكاري‌ نهادهاي بين‌المللي، كشورها، سازمان‌هاي داخلي، منطقه‌اي و جهاني است. در اين راستا، بسياري از انديشمنداني كه نگران مسايل ژيوپليتيك زيست‎محيطي هستند، معتقدند كه تخريب اُزن، تغييرات آب‎وهوايي و فرسايش محيطي، به آشفتگي مسايل سياسي در سطح جهان منجر مي‌شود؛ زيرا ريشه‎ي اغلب آنها فرامرزي بوده و بنابراين كنترل آنها نيز خارج از اراده‎ي سياسي يك كشور است. بنابراين، بهتر است كشورها در ترسيم سياست زيست‎محيطي خود، براي حل‎وفصل مناقشه‎هاي ژيوپليتيكي پيش رو، چه در سطح ملّي و منطقه‌اي و چه در سطح جهاني، به توافق‎هاي بين‎المللي توجّه ويژه‌اي داشته باشند. اين پژوهش به‎روش توصيفي ـ تحليلي و با استفاده از منابع كتابخانه‌اي، ضمن بررسي مسايلي كه موجب شكل‌گيري نگراني‌ها در حوزه‎ي ژيوپليتيك زيست‎محيطي در سطوح منطقه‌اي و جهاني (فراملّي) شده است، به تبيين مسايل امنيّتي، بحران‌ها و تهديدها در اين زمينه خواهد پرداخت.