تحليل تقابل سنت و مدرنيته در رمان اجتماعي پس از انقلاب اسلامي

The Analysis of Conflict of Tradition and Modernity in Social Novel after Islamic Revolution in Iran

رمان اجتماعي، عرصه‌اي مناسب براي بازنمايي و بازآفريني واقعيت اجتماعي در آيينه ادبيات است. چالش ميان سنت و مدرنيته از مضاميني است كه از دوره مشروطه در ادبيات فارسي بازتاب يافته و در هر دوره به شكلي متناسب با تحولات اجتماعي آن دوره بازنمايي شده است. پس از انقلاب اسلامي، رمان اجتماعي رشد كمي و كيفي قابل توجهي پيدا كرد و كمتر رماني در اين دوره وجود دارد كه مضامين اجتماعي در آن طرح نشده باشد. مسيله اصلي اين پژوهش، بررسي تقابل مفاهيم سنت و مدرنيسم در رمان‌هاي اجتماعي پس از انقلاب اسلامي است. هدف از پژوهش، بررسي و مقايسه تطبيقي رويكرد نويسندگان به اين موضوع، در دهه شصت، هفتاد و هشتاد شمسي است. اين پژوهش به روش توصيفي- تحليلي و با استفاده از منابع كتابخانه‌اي انجام شده است. نتيجه پژوهش نشان مي‌دهد كه در رمان‌هاي دهه شصت اين تقابل به شكلي آشكار و بارز، به‌ويژه در اعتراض به صنعتي شدن، مظاهر مادي مدرنيته و از دست رفتن سنت‌ها ديده مي‌شود، اما در دهه هفتاد و هشتاد، اين تجربه دروني شده و به شكل ترديد، سرگرداني و گاه سنت‌گرايي بروز يافته است. در عين حال، پذيرش تحولاتي كه در دهه شصت، يك چالش محسوب مي‌شد، در دهه هفتاد و هشتاد، نشان دهنده حركت روبه‌رشد مدرنيته به‌خصوص در جامعه شهري و طبقه تحصيل‌كرده است.