اثر ساختار بازار بر تجارت درون صنعت ايران و شركاي تجاري (2006-1997)

The Effect of Market Structure on Intra Industry Trade in Iran and its Main Trading Partners

از اواخر دهه1970 تلاش زيادي به عمل آمد تا با حذف فرض هاي محدود كننده نظريه هاي مرسوم، به ويژه فرض بازار رقابت كامل، فرضيه هاي جديدي بنا گردد. در چارچوب مدل‌هاي جديد، پيش بيني هاي قبلي در حوزه تجارت بين‌الملل دستخوش تغييرات قابل ملاحظه اي گرديد. مشخصاً علت تجارت بين الملل از مزيت نسبي صرف فراتر رفت و با توجه به سازگاري ساختار بازار رقابت ناقص با مدل هاي جديد، ساختار بازار نيز از اهميت خاصي برخوردار شد. اگرچه بحث هاي نظري قابل ملاحظه اي درباره نقش ساختار بازار در تجارت بين‌الملل صورت گرفته، ولي هنوز مطالعات تجربي در اين زمينه به ويژه براي كشورهاي در حال توسعه محدود بوده است. مطالعه حاضر به عنوان تلاشي در اين زمينه، به اهميت و اثر ساختار بازار در تجارت درون صنعت پرداخته است. براي اين منظور ارزش افزوده بخش صنعت براي ساختار بازار مورد توجه قرار گرفته و محاسبات مربوط به تجارت درون صنعت در سطح تجميع شش رقم نظام طبقه بندي تجارت صورت گرفته است. سپس براساس الگوي داده هاي تابلويي براي دوره زماني 1997-2006 اهميت و اثر ساختار بازار در تجارت درون صنعت ايران و عمده ترين شركاي تجاري مورد بررسي قرار گرفته است. بر اين اساس، نتايج مطالعه حاضر با الگو-هاي رقابت انحصاري تجارت درون صنعت سازگار است. به عبارت دقيق تر، وجود درجه پايين نسبت تمركز بازار كه مهمترين متغير ساختار بازار رقابت انحصاري است، تاثير معناداري بر ساختار تجارت درون صنعت ايران با عمده ترين شركاي تجاري آن داشته است.

Abstract From the late 1970s, there were some attempts for removing the restrictive assumptions of conventional theories, especially the assumption of perfect competition market, in order to create new hypotheses. Within the framework of new models, previous forecasts in the area of international trade were substantially changed. Specifically, the cause of international trade went beyond mere comparative advantage and given market structure, imperfect competition, and compatibility with new models, market structure was also become important. Although many considerable theoretical debates about the role of market structure in international trade have taken place, but empirical studies in this field, particularly for developing countries has been limited. The present study as an effort in this regard, focused on the importance and also the impact of market structure in Intra Industry Trade (IIT). For this purpose, the value added of industry section had been considered for market structure and the calculation of IIT had been done based on six digits level of trade division. Based on the panel data model for the period of 1997-2006, the importance of market structure in Iran’s intra-industry trade and major trade partners has been reviewed and finalized. The results of the present study are consistent with the patterns of competition within the intra-industry trade monopoly. To be more precise, despite the low degree of market concentration which is the most important variable of monopolistic competition market structure, has significant impact on the business structure of Iran’s intra industry with its major trading partners. Keywords: Market structure, Intra Industry Trade (IIT), Market concentration, Gravity model.