تحليل گراديان الگوي سيماي سرزمين شهري (مطالعه‎ي موردي: شهر اصفهان)

كمّي‎كردن الگوي سيماي سرزمين شهري براي ارزيابي و پايش كاركردهاي اقتصادي ـ اجتماعي و زيست‎محيطي شهري ضرورت دارد. در اين مطالعه از تركيب روش تحليل گراديان و متريك‎هاي سيماي سرزمين، براي كمّي‎كردن الگوي سيماي سرزمين شهر اصفهان استفاده شده است. بدين منظور نقشه‎ي كاربري اراضي سال 1386 در شش طبقه‎ي انسان ساخت، كشاورزي، فضاي سبز، باير، جادّه و رودخانه تهيّه شد. براي انجام تحليل گراديان دو ترانسكت در جهت شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب با عبور از مركز شهر، هدايت شد. براي محاسبه‎ي متريك ها در طول ترانسكت ها از روش پنجره‎ي متحرّك استفاده شد و متريك ها در دو سطح كلاس و سيماي سرزمين كمّي شدند. در كل، در سطح كلّ سيماي سرزمين شهر اصفهان، بيشترين درصد كلاس و تراكم لكّه و نمايه‎ي بزرگترين اندازه‎ي لكّه مربوط به اراضي كشاورزي است و ميانگين اندازه‎ي لكّه‎ي اراضي باير و مرتع بيشترين مقدار است. در طول ترانسكت ها علاوه‎بر تغيير انواع كاربري ها، تغيير در مقادير متريك هاي مختلف نيز مشاهده شد. متريك تراكم لكّه و تراكم حاشيه به‎سمت مركز شهر افزايش يافت. به طور كلّي نتايج حاصل نشان داد، ميانگين اندازه‎ي لكّه در حواشي ترانسكت بيشتر است و به‎عكس تراكم لكّه و تراكم حاشيه در مركز شهر مقادير بيشتري دارد. از اين نتايج مي‎توان چنين برداشت كرد كه مقادير تراكم لكّه و تراكم حاشيه با توسعه‎ي شهري افزايش يافته است. اين مطالعه نشان داد در طول ترانسكت ها علاوه‎بر تغييرات كاربري ها، شكل و تراكم لكّه ها نيز تغيير كرده است و روند اين تغييرات در دو ترانسكت از هم متفاوت است.