نظريه انگيزش در انديشه ديني

Motivation Theory in Religious Thought

هدف اين پژوهش، ارايه رويكردي مبتني بر آموزه‌هاي اسلامي براي مطالعه انگيزش است، به‌گونه‌اي‌كه زمينه نظريه‌ انگيزش بر مبناي انديشه‌ اسلامي فراهم گردد. روش تحقيق، توصيفي – تحليلي بوده كه ابتدا به شناسايي مفاهيم اساسي مرتبط با انگيزش در متون ديني پرداخته، سپس ارتباط اين مفاهيم را با يكديگر در يك چارچوب منطقي مورد بررسي و در قالب يك نمودار به عنوان طرح اوليه ارايه شده است. مفاهيم اساسي به‌دست‌آمده از متون ديني، كه نقش انگيزشي دارند، عبارتند از: نيت، اراده،‌ شوق، غرايز و شهوات (نيازها) و عقل. علاوه بر اين، پژوهش‌هاي تجربي انجام گرفته نيز حاكي از آن است كه شناخت‌ها، گرايش‌ها، نظام ارزشي، اهداف و تقويت‌كننده‌هاي محيطي نقش اساسي در رفتارها دارند. نتايج پژوهش نشان داد هر رفتاري كه انسان انجام مي‌دهد، مجموعه‌اي از عوامل به‌صورت چند‌وجهي در آن دخالت دارند. اما اينكه تاثير كدام دسته از عوامل بيشتر است، بستگي دارد به اينكه فرد در كدام مرحله از تحول قرار دارد، ارضاي كدام يك از نيازهاي او در آن مرحله از تحول اولويت دارد، فرد از چه باورها و گرايش‌هايي برخوردار است و از كدام نظام ارزشي پيروي مي‌كند، اهداف او چيست، و بالاخره، در چه شرايط محيطي قرار گرفته ‌است.