طبقه‌بندي نيازهاي مشتريان از بسته‌بندي محصولات مواد غذايي با استفاده از مدل كانو

Classification of Customers’ Needs From Packaging Using Kano Model

امروزه با افزايش شدت رقابت در كسب سهم بازارهاي مواد غذايي، طراحي يك بسته‌بندي رقابتي و منطبق با نيازهاي مشتريان به يك امر بايسته و ضروري در فرآيند توليد مبدل شده است. تهيه و ارايه اين گونه بسته‌بندي‌ها مستلزم شناخت درست از نيازهاي مشتريان نسبت به يك بسته‌بندي خاص و طبقه‌بندي اين گونه نيازها بر حسب اولويت آنها مي‌باشد. از اين رو در مطالعه حاضر سعي بر آن بوده است با استفاده از روش كانو و تحليل عاملي نيازهاي مشتريان نسبت به بسته‌بندي مواد غذايي شناسايي و طبقه‌بندي گردد. جامعه آماري تحقيق كل مشتريان فروشگاه‌هاي مواد غذايي شهر شيراز مي‌باشد كه از اين ميزان و به روش نمونه‌گيري تصادفي از نوع منطقه‌اي، 444 نفر مورد پرسش قرار گرفته‌اند. روايي پرسش‌نامه، روايي ظاهري/ محتوايي و پايايي آن از روش آلفاي كرونباخ به تاييد رسيده است. نتايج تحقيق نشان داد كه ويژگي‌هاي 15 گانه بسته‌بندي در چهار گروه از نيازهاي بايدي، تك بعدي، انگيزشي و بي‌تفاوتي مشتريان قرار مي‌گيرد. از سوي ديگر علاوه بر آنكه بهداشتي بودن بسته‌بندي بيشترين اهميت را در ميان نيازهاي مشتري از بسته‌بندي داشته است، نيازهاي مشتريان از يك بسته‌بندي مواد غذايي به تناسب ويژگي‌هاي بوم شناختي متفاوت آنها نيز با تفاوت‌هاي متعددي همراه بود.

Nowadays due to the increase of competition intensity for acquiring food market share, designing a competitive packaging adapted to customer needs is a must and essential part of production process. Preparing and launching this kind of packaging requires a good recognition of customer needs of special packaging and classifying these needs based on their priorities. So the main aim of this paper is to identify and categorize customer needs of food packaging via Kano and factor analysis approaches. Statistical population encompasses all customers shopping at big food stores in Shiraz city and 440 respondents are selected randomly using regional approach. Questionnaire validity and reliability are tested and confirmed by face validity approach and Cronbachʹs alpha respectively. Results show that 15 packaging attributes are fallen into four categories including Must Be, One dimensional, Attractive and Indifferent need. On the other hand packaging hygiene is of the most importance among other packaging attributes and customer needs of food packaging based on their demographic characteristics are vastly different.