گونه‌شناسي تاويل و تبيين روايات در كتاب امالي سيد مرتضي

Typology of Interpretation and Explanation of Narratives in the Amali of Sayyed Murtada

مقاله حاضر به بررسي روش فقه‌الحديثي سيد مرتضي در تاويل روايات - در كتاب امالي-مي‌پردازد. سيد مرتضي در كتاب امالي تصريح كرده كه هرگاه خبر از قسم خبر واحد باشد كهعلم‌آور نيست و ظاهري متفاوت و مخالف با مطلب معلوم و قطعي داشته باشد، در صورت امكان، بايد ظاهر آن را به‌گونه‌اي تاويل كرد كه موافق و مطابق با حق و واقع باشد، در غير اين صورت رد اين خبر و باطل دانستن آن واجب است. او از روش‌هاي گوناگوني در تاويل و تبيين روايات بهره گرفته است؛ از جمله: حمل حديث بر معنايي خلاف ظاهر، كنايي و تمثيل و... با استناد به قرينه‌هاي متصل و منفصل، حمل لفظ بر مجاز با قرينه‌هاي مختلف، بهره‌گيري از محسنات لفظي و معنوي در تاويل روايات، حمل لفظ از معناي مصطلح شرعي به معناي لغوي، حمل حديث بر اشتباه و توهم راوي. او به‌كارگيري روش‌هاي دقيق عقلي و بهره‌گيري از جنبه‌هاي ادبي، اصولي را براي درك و فهم دقيق‌تر احاديثپي‌ريزي كرد.