بررسي بلوغ حرارتي سازند كژدمي با استفاده از پارامترهاي ژيوشيميايي مولكولي در ميدان نفتي يادآوران

Application of detailed molecular maturity parameters in determining thermal maturity of the Kazhdumi Formation in the Yadavaran oil field

تعيين بلوغ حرارتي يك واحد سنگ منشا يكي از مراحل اصلي ارزيابي ژيوشيميايي سنگ‌هاي منشا است كه داراي اهميت بالايي بوده و به روش‌هاي گوناگون قابل اندازه‌گيري مي‌باشد. مطالعه حاضر، مثالي از به كارگيري همزمان پارامترهاي بلوغ به دست آمده از آناليزهاي پيروليز راك‌ـ‌ايول، كروماتوگرافي گازي و كروماتوگرافي گازي- طيف سنجي جرمي براي تعيين بلوغ حرارتي سازند كژدمي در ميدان نفتي يادآوران است. در اين مطالعه، تعداد 17 نمونه خرده حفاري سـازند كژدمي به طور سيستماتيك جمع آوري گرديد. پس از پيروليز نمونه ها با استفاده از دستگاه راك‌ـ‌ايول 6، 2 نمونه (KUK-535 و HOS-420) براي انجام آناليز تكميلي انتخاب شدند. نتايج به دست آمده از پيروليز نمونه‌ها نشان مي‌دهند كه مقادير Tmax داراي محدوده تغييرات از 421 تا 436 درجه سانتي گراد مي باشند. مقدار Tmax ميانگين به دست آمده برابر با 428 درجه سانتي گراد است كه نشان مي‌دهد نمونه‌هاي مورد مطالعه در ابتداي پنجره نفتي قرار دارند. استفاده از پارامترهاي بلوغ حرارتي به دست آمده از آناليز كروماتوگرافي گازي (نسبت‌هاي CPI و Pr/Ph) و هم چنين نسبت هاي بيوماركري (نسبت‌هاي20S/(20S+20R) و نسبت‌هاي BB/(BB+??) براي استران ها و نسبت‌هاي Ts/Tm و Moretaen/Hopane براي ترپان ها) نشان مي‌دهد كه سازند كژدمي در مقطع مورد مطالعه از لحاظ بلوغ حرارتي در محدوده پنجره نفتي قرار مي‌گيرد. نسبت‌هاي بيوماركري به دست آمده از تركيبات آروماتيكي نيز نشان مي‌دهند كه نمونه‌هاي مورد مطالعه در مراحل آغازين پنجره نفتي قرار گرفته‌اند. در پايان مي‌توان نتيجه گرفت كه سازند كژدمي در ميدان يادآوران به بلوغ حرارتي نسبتاً كمي براي توليد هيدروكربن رسيده است. نتيجه گيري ما علاوه بر اينكه سهم سازندهاي جوان تر (سازندهاي پابده و گورپي) را در تجمع هيدروكربن هاي موجود در مخازن كشف شده مستثني مي كند (نفت اقتصادي توليد نكرده-اند)؛ سازندهاي قديمي تر(سازندهاي سرگلو و گرو) را نيز به عنوان سنگ هاي منشا احتمالي در اين ميدان پيشنهاد مي دهد.

Determining the level of thermal maturity of the organic matter (OM) is a main step in the source rock evaluation. The present study provides an example of application of three different analytical techniques including Rock-Eval pyrolysis, Gas Chromatography (GC) and Gas Chromatography-Mass Spectrometry (GCMS), for thermal maturity assessment of the Kazhdumi Formation in Yadavaran oil field. For this, a total of 17 cutting samples from the Kazhdumi Formation were collected systematically from three wells in this oil field. The samples were analyzed using Rock-Eval 6 apparatus and two samples (KUK-535 and HOS-420) were selected for complementary GC and GCMS analyses. Tmax values obtained from Rock-Eval pyrolysis show a relatively narrow range of variation (421-436 ?C) with an average value of 428 ?C which puts the samples in the early stages of oil generation window. Maturity sensitive parameters derived from GC (CPI) and GCMS analyses [20S/(20S+20R) and BB/(BB+??) ratios for steranes and Moretaen/Hopane and Ts/Tm ratios for terpanes] are consistent with maturation level corresponding to the main oil generation window. However, maturity parameters based on the aromatic compounds correspond to the early oil window. According to these results, the Khazhdumi Formation has experienced a relatively low level of thermal maturation and is just about to enter the main stage of hydrocarbon generation in the Yadavaran oil field. Our conclusion not only excludes the role of younger source rocks (Pabdeh and Gurpi formations) in contributing to the discovered accumulations, but also suggests other deep source layers (e.g. Sargelu and Garau Formations) as the source for hydrocarbon reserves encountered in this oil field.