ترفندهاي برجسته‏ سازي فعل در مثنوي معنوي

Foregrounding styles of the verb in Masnavi-e-Manavi

مولوي اكثر قسمت‏ هاي مثنوي معنوي را به گفته خودش، در حالت بي ‏خودي و در اثر تلقين منِ ملكوتيِ خود سروده است و در اين شرايط، كه لحظات ناب يك عارف محسوب مي‏ شود، اصالت با موسيقي و كلمات است و معاني ‏تابع موسيقي و الفاظند و مولوي براي اصالت بخشيدن به كلمات و برجسته ‏سازي عناصر زباني و بالطبع، تاثيرگذاري عاطفيِ مضاعف از شگردها و ترفندهاي مختلف بهره مي‏گيرد. در اين ميان، مبحثِ فعل و شيوه برجسته سازي آن در مثنوي معنوي يكي از جالب توجه ‏ترين موارد مي ‏باشد كه مولوي به شكل ‏هاي گوناگون از جمله، تصرفات صرفي و نحوي، حذف، تاثيرپذيري از گويش و لهجه و... اين شگرد را عملي مي‏ كند. اين شگردهاي هنري از جنبه‏ هاي مختلف، منطبق با نظريات نقد زيبايي‏ شناختي صورتگرايان است. از آنجايي كه مثنوي معنوي، تاكنون كم‏تر بر پايه نظريه‏ هاي جديد نقد ادبي مورد نقد و تحليل قرار گرفته است و با توجه به اين كه مكتب فرماليسم جريان نوپايي است كه در اوايل قرن بيستم در روسيه پديدار شد و در دوره‏ هاي گذشته برخي از علماي بلاغت اسلامي نيز به اصول صورتگرايان نظير لفظ و فرم، بيش از معني اهميت مي‏ دادند، بنابراين نگارندگان قصد دارند در اين مقاله براي تبيين جنبه ‏هاي هنري مثنوي معنوي، "مبحث فعل" را از ديدگاهي فرماليستي بررسي نمايند.