خوانش لاكاني امر سياسي در رمان همسايه‏ ها

A Lacanian Reading of the Politics in "The Neighbors"

بر طبق نظر ژاك لاكان، ايجاد آرمان ‏شهرِ بي ‏نقص و مطلق در نظام نسبي جهان نمادين محال است، زيرا چارچوب گستره نمادين تحت سيطره قوانين از پيش تعيين ‏شده (دال‏ها) است. نظام‏ هاي سياسي كه درصدد ايجاد آرمان‏ شهراند به دليل عدم باور به محال بودن امكان برپايي آن در اين جهان محدود، تصور مي ‏كنند كه وجود گروه ‏هاي مخالف علت اصلي عدم توفيق آن‏هاست، از اين‏رو، اقدام به حذف مخالفان مي‏ كنند. چنين رويه‏اي در نهايت سبب قدرت‏ يافتن نظام‏ هاي ديكتاتوري نظير شوروي گرديد. نگارندگان برآنند تا در رمان همسايه ‏ها اثر احمد محمود نشان دهند كه چگونه بشر با دست ‏كشيدن از آرمان ‏شهر و پشتوانه ‏كردن فقدان (باور به امكان ‏ناپذيري برپايي آرمان‏شهر) به عنوان نظام فكري خود مي ‏تواند از به‏ وجودآمدن ديكتاتوري توسط چنين شعارهاي پوچي جلوگيري كند و به چارچوب نسبي دموكراسي تن دهد. اين رمان شرح ناكامي مبارزان سياسي در ساختن آرمان ‏شهريست كه بناي آن شعارهاي ماركسيستي شوروي است. لاكان تاكيد مي‏كند كه بشر براي نزديك‏تر شدن به سعادت واقعي بايد با واقعيات جامعه مواجه شود و از پروراندن هرگونه خيالِ دست ‏نيافتني بپرهيزد. عدم ‏توفيق شخصيت اصلي اين رمان در عملي ‏ساختن شعارهاي آرماني در زندان عليه ظلمِ نظام حاكم، اين ايده را تقويت مي ‏كند.