ارزيابي ژنوتيپ هاي گندم نان با استفاده از شاخص هاي تحمل به تنش خشكي

Evaluation of Drought Tolerance of Bread Wheat Genotypes Using Drought Tolerance Indices

خشكي از تنش هاي بسيار مهم در كاهش رشد و توليد گياهان مي باشد. در اين راستا به منظور شناسايي ژنوتيپ هاي تحمل به خشكي و غربال كردن شاخص هاي كمي تحمل به خشكي تعداد 23 ژنوتيپ گندم نان در قالب طرح آماري بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار در دو شرايط آبي و ديم در ايستگاه تحقيقاتي كشاورزي ديم مراغه مورد آزمايش قرار گرفتند. به منظور ارزيابي تحمل به خشكي در ارقام مورد بررسي از شش شاخص بر مبناي عملكرد آبي (Yp) و ديم (Ys) استفاده شد. شاخص هاي كمي تحمل به خشكي شامل شاخص تحمل (TOL)، شاخص ميانگين توليد (MP)، شاخص ميانگين هندسي توليد (GMP)، شاخص تحمل تنش (STI)، شاخص حساسيت به تنش (SSI) و شاخص ميانگين هارمونيك (HM) به دست آمدند. نتايج حاصل از مقايسه ميانگين نشان داد كه بيشترين ميانگين عملكرد در شرايط آبي و ديم به ترتيب متعلق به ژنوتيپ شماره 16 و 12 مي باشد. بيشترين شاخص تحمل (TOL)، شاخص ميانگين هارمونيك (HM)، شاخص ميانگين هندسي توليد (GMP) و شاخص تحمل تنش (STI) متعلق به ارقام شماره 16، 17 و 6 بود. نتايج حاصل از تحليل همبستگي بين شاخص ها و ميانگين عملكرد در شرايط آبي و ديم نشان داد كه مناسب ترين شاخص براي غربال كردن ژنوتيپ ها در دو شرايط آبي و ديم، شاخص STI است. همچنين تجزيه به عامل ها بر اساس روش تجزيه به مولفه هاي اصلي نشان داد كه دو عامل اول 84/99 درصد ( عامل تحمل به خشكي 28/73 درصد و عامل حساسيت به تنش خشكي 56/26 درصد) از تغييرات متغييرهاي مورد بررسي در شرايط تنش و بدون تنش را توجيه مي نمايد.