كمال انسان و انسان كامل در نظر شبستري

مقاله حاضر در جست و جوي پاسخ مستدل و برهاني به پرسش­هاي مطرح پيرامون كمال انسان و انسان كامل در عرفان اسلامي است؛ كمال انسان در چيست؟ انسان كامل كيست و چه ويژگي­هايي دارد؟ اين كمال چگونه تحقق مي­پذيرد و از كجا آغاز شده و به كجا مي­انجامد؟ در اين باره از اشعار مثنوي گلشن راز شيخ محمود شبستري به عنوان الگوي كاربردي استفاده شده است. شيخ محمود شبستري با استفاده از مسيله حركت به بيان مبحث تكامل مي­پردازد. به عقيده او حركت بنيادي در هستي غير قابل انكار است. در پي اين حركت همه چيز مي­خواهد به اصل خود بر گردد. در پايان همه هستي به تعادل مي­رسد و در نتيجه وحدت به جاي كثرت مي­نشيند. اين حركات شامل حركت جوهري ، تجدد امثال ، و حركت حُبّي بوده و در همه اين حركات انسان قافله سالار است كه با نام هاي مختلف انسان كامل، ولي، امام و ... نمود مي­يابد و انسان تنها موجودي است كه به غايت كمال كه همان اتحاد با خداست دست مي­يابد. به عقيده شبستري كامل ترين انسان، پيامبر اكرم (ص) مي­باشد كه هم ولي است و هم نبي؛ اين سير از ازل آغاز شده و تا ابد ادامه خواهد داشت و در تمام موجودات قرار دارد و همگي دنباله­روي تكامل انسان­اند،