نمادپردازي معراج در خسرو و شيرين نظامي بر اساس نظريه كهن‌الگوي يونگ

معراج سفري روحاني از دنياي ناسوت به جهان لاهوت است و در ادبيات شرق و غرب، خاستگاه‌هاي كهن­الگويي عميقي دارد. مهم‌ترين ركن اساطيري در معراج، كهن­الگوي صعود است. معراج روايت نمادين سير انسان به سوي كيهان و سفري دروني، از كثرت خودآگاه به سوي وحدت ناخودآگاه جمعي است. در اين سير و سفر، ادراك جزيي انسان تبديل به ادراك كلي مي­شود. در بازگشت از اين سير و سفر، فرد پالايش يافته و به كمال رسيده با پشت سر گذاشتن مراحل مرگ ارادي و تولد دوباره و دست يافتن به رستاخيزي نو به انگاره انسان كلي يا كهن­الگوي خود دست مي­يابد. نظامي با بيان شاعرانه­ معراج پيامبر در پايان منظومه­ خسرو و شيرين، نقش همين بازگشت را نمادينه كرده است. در اين مقال ضمن بررسي فرايند تحول مزبور، به تحليل معراج پيامبر در خسرو و شيرين نظامي و نمادهاي موجود در آن از ديدگاه نقد كهن الگويي يونگ پرد­اخته ­شده ­است.