ارزيابي تنوع و تحمل به خشكي در نسل F3حاصل از تلاقي بين گونه‌اي گلرنگ اهلي (Carthamus tinctorius L.)و وحشي (C. oxyacanthus L.)

Evaluation of variation and drought tolerance in F3 generation of a cross between domesticated (Carthamus tinctorius L.) and wild (C. oxyacanthus L.) safflower species

گلرنگ با كيفيت بالاي روغن دانه و تحمل زياد به تنش‌هاي محيطي در توليد دانه‌هاي روغني از اهميت خاصي برخوردار است. گونه‌هاي وحشي خويشاوند تلاقي‌پذير يكي از منابع ژن‌هاي مفيد براي بهبود ارقام زراعي در اين گياه به شمار مي آيند. اين تحقيق به منظور بررسي تنوع ژنتيكي و تحمل به خشكي 41 فاميل‌ F3 حاصل از تلاقي بين گونه اي گلرنگ اهلي (Carthamus tinctorius L.) و گلرنگ وحشي(C. oxyacanthus L.) در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با سه تكرار در دو محيط تنش و عدم تنش خشكي انجام شد. وراثت پذيري عمومي بالايي براي صفات تعداد روز تا گلدهي، تعداد روز تا رسيدگي، ارتفاع بوته، تعداد انشعاب در بوته، تعداد طبق در بوته، تعداد دانه در طبق، وزن هزار دانه و عملكرد دانه تك بوته در اين جمعيت، مشاهده شد. بيشترين ضريب تنوع ژنتيكي مربوط به صفت عملكرد دانه تك بوته در شرايط تنش و عدم تنش (به ترتيب 41 و 36 درصد) بود. نمودار توزيع فراواني صفات بيانگر تفكيك متجاوز در بين فاميل‌هاي F3 مورد ارزيابي در هر دو جهت و در هر دو شرايط تنش و عدم تنش خشكي براي اكثر صفات بود. وجود اثر متقابل معني‌دار فاميل و محيط در همه صفات بيانگر واكنش متفاوت فاميل‌ها در بروز اين صفات در محيط‌هاي مختلف رطوبتي بود. فاميل 36 كه داراي عملكرد بالايي در هر دو شرايط محيطي و كاهش عملكرد پايين در اثر تنش بود، به عنوان برترين فاميل شناسايي شد. نتايج اين آزمايش نشان داد كه مي توان در برنامه هاي اصلاحي از گلرنگ وحشي L. C. oxyacanthus جهت بهبود بعضي از صفات ژنوتيپ هاي زراعي گلرنگ و توليد لاين هاي متحمل به خشكي بهره‌برداري كرد.