ارزيابي سودمندي، رقابت و جذب و كارايي مصرف تابش دركشت مخلوط مرزه تابستانه (Satureja hortensis L.) و شبدر ايراني (Trifolium resupinatum L.) در منطقه مشهد

Evaluation of advantage, competition and radiation interception and use efficiency of summer savory (Satureja hortensis L.) and Persian clover (Trifolium resupinatum L.) intercropping in Mashhad regio

با هدف بررسي سودمندي، رقابت و ميزان جذب و كارايي مصرف تابش دركشت مخلوط مرزه و شبدر ايراني تحت تاثير تراكم?هاي مختلف مرزه و در شرايط آب و هوايي مشهد، آزمايشي در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با هفت تيمار و سه تكرار اجرا گرديد. تيمارها شامل كشت مخلوط شبدر ايراني با تراكم ثابت 80 بوته در متر مربع و مرزه با تراكم‌هاي 27، 40 و 80 بوته در متر مربع و كشت خالص هر دو گونه با تراكم‌هاي ذكر شده بودند. نتايج نشان داد كه نسبت برابري سطح زيركشت و زمان در تمام تيمارهاي كشت مخلوط بيشتر از يك بود. كارايي مصرف تابش گياه مرزه در كشت خالص بين 32/1 تا 70/1 گرم بر مگاژول و در كشت مخلوط بيشتر از كشت خالص و بين 60/2 تا 98/2 گرم بر مگاژول به‌دست آمد. بيشترين كارايي مصرف تابش مرزه مربوط به تيمار كشت مخلوط مرزه با تراكم 27 بوته در متر مربع و شبدر بود. در تيمارهاي كشت خالص مرزه با افزايش تراكم از 27 به 80 بوته در متر مربع، افزايش ميزان مجموع تابش فعال فتوسنتزي جذب شده و كاهش ميزان ماده خشك باعث كاهش كارايي مصرف تابش گرديد. كارايي مصرف تابش گياه شبدر در همه چين?هاي آن در تيمارهاي كشت مخلوط بيشتر از كشت خالص بود. در چين اول شبدر ايراني كه بيشترين دوره رشدي (116 روز) را داشت بيشترين كارايي مصرف تابش شبدر نيز در تيمار كشت مخلوط مرزه با تراكم 27 بوته در متر مربع و شبدر به?دست آمد. در اين تيمار ميزان افزايش ماده خشك شبدر، بيشتر از ميزان افزايش مجموع تابش فعال فتوسنتزي جذب شده توسط شبدر نسبت به ساير تيمارهاي مخلوط بود. بنابراين اين تيمار، بهترين تراكم كشت مخلوط از نظر كارايي مصرف تابش و همچنين نسبت برابري سطح زير كشت و زمان و ارزش اقتصادي شناخته شد.