اثر مصرف كودهاي آلي و زيستي بر عملكرد، ميزان روغن و تركيب اسيدهاي چرب روغن كنجد (Sesamum indicum L.)

Effect of organic and bio-fertilizers application on yield, oil content and fatty acids composition of sesame (Sesamum indicum L.)

به منظور بررسي تاثير كودهاي آلي و زيستي بر عملكرد دانه، اجزاي عملكرد، عملكرد روغن و تركيب اسيدهاي چرب تشكيل دهنده روغن كنجد، آزمايشي در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با هشت تيمار و سه تكرار در سال 1389 در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه فردوسي مشهد اجرا شد. تيمارهاي آزمايش شامل 1- تيوباسيلوس، 2- كود گرانوله، 3- كود گاوي، 4- كود گاوي + تيوباسيلوس، 5- كود گاوي + گرانوله، 6- نيتروكسين + بيوفسفر، 7- ميكوريزا + نيتروكسين + بيوفسفر و 8- شاهد (عدم مصرف كود) بودند. بر اساس نتايج به دست آمده، بيشترين تاثير در افزايش معني دار تعداد كپسول در بوته در تيمار كود گاوي + تيوباسيلوس (101 كپسول در بوته) مشاهده گرديد. همچنين تيمارهاي تيوباسيلوس و نيز كود گاوي + گرانوله بيشترين تاثير را بر عملكرد دانه داشتند، به طوري كه تيمارهاي ذكر شده در مقايسه با تيمار شاهد، منجر به افزايش معني دار عملكرد دانه (به ترتيب تا 45/15 و 52/18 درصد) شدند. از نظر مقادير اسيدهاي چرب تشكيل دهنده ساختار روغن بر اساس ميانگين تيمارهاي مورد آزمايش، اسيد اولييك سيس (65/45 درصد) و لينولييك سيس (54/30 درصد) داراي بيشترين مقدار بودند. بيشترين مقدار اسيد لينولنيك به طور معني دار در تيمار شاهد (93/0 درصد) و كمترين مقدار آن در تيمارهاي كود گاوي (33/0 درصد)، ميكوريزا+ نيتروكسين+ بيوفسفر (33/0 درصد) و كود گاوي + گرانوله (35/0 درصد) مشاهده گرديد. همچنين بيشترين افزايش در اسيد اولييك سيس در نتيجه كاربرد كود گاوي + گرانوله (58/48 درصد) به دست آمد. طبق نتايج اين آزمايش به نظر مي رسد كه فراهمي مواد آلي و عناصر غذايي خاك به ويژه تحت شرايط استفاده تلفيقي كود گاوي + گرانوله مي‌تواند ضمن افزايش عملكرد با افزايش درصد اسيد اولييك و نيز كاهش ميزان اسيد لينولنيك و بهبود كيفيت روغن كنجد در شرايط اقليمي محل اجراي آزمايش شده است.