بررسي مباني فلسفي‌ـ عرفاني هستي‌شناسي سنايي در حديقه

انديشيدن به نحوه خلقت انسان و جهان از سوال­هاي بنيادين ذهن بشـري است. انسان­ها از ايام قديم تا به امروز هميشه به فكر پيدا كردن جوابي قانع كننده براي اين سوال بوده­اند. در فلسفه يوناني و به تاسي از آن در فلسفه ايراني، سعي شده كه با تمايز بين وجود و ماهيت به اين سوال جواب داده شود. در فلسفه مشا ، اشراق و ملاصدرا به تبيين وجود و ماهيت پرداخته شده و هر كدام ديدگاه­هاي خاص خودشان را در اين مورد ارايه كرده­اند. در عرفان ايراني با تاثيرپذيري از فلسفه، هستي­شناسي عرفاني ويژه­اي بنيان نهاده شده است كه تا حدودي به عقايد فلسفي مشاييان، اشراقيان و حكمت متعاليه شبيه است. حكيم سنايي غزنوي در حديقه، جابه­جا، هنگام بحث كردن در مورد موضوعات مختلفي چون: آفرينش و خلقت عالم، عدم، وصف عقل و نفس كلي، صورت و ماده و ... مباني فلسفي هستي­شناختي خودش را بيـان كرده­است. نظرهاي وي گاهي با عقايد اهل مشا ، نوافلاطونيان و اخوان­الصفا نزديكي دارد. از همين جهت، مي­توان گفت كه در ميان عارفان، لقب «حكيم» براي سنايي برازنده و درست است. اين تحقيق، با بررسي نظرات هستي­شناسي سنايي در حديقه درصدد بازنمودن ابعاد فلسفي شخصيت او برآمده است.